Hogeschool van Amsterdam

Ziekenhuis wint het nog van wijk onder studenten Verpleegkunde

14 okt 2019 11:37 | Urban Vitality

Het nieuwe onderwijsprogramma van de opleiding Verpleegkunde levert vooralsnog geen extra wijkverpleegkundigen op. Recent afgestudeerde hbo-V’ers geven nog steeds de voorkeur aan het ziekenhuis als werkplek. Dat constateert Margriet van Iersel, promovendus en docent-onderzoeker bij de HvA-opleiding Verpleegkunde, in een recente publicatie.

Bliksemstages, wijkverpleegkundigen voor de klas, casussen van cliënten thuis; de vernieuwde opleiding Verpleegkunde bevat het allemaal. Mogelijk krijgen studenten daardoor een completer en positiever beeld mee van de wijkverpleegkunde, zo hoopten opleiding en werkveld. Want jarenlang was er relatief weinig aandacht voor in het onderwijs, en onbekend maakt onbemind.

Ziekenhuis blijft populair

Toch is nog geen effect van het vernieuwde onderwijs te bespeuren: de beeldvorming onder Verpleegkunde-studenten is onveranderd, en dat geldt ook voor hun keuzes. Dat blijkt uit resultaten die Margriet van Iersel onlangs publiceerde in BMC Medical Education.

Zo’n driekwart van de Verpleegkunde-studenten wil bij hun afstuderen nog steeds het liefst werken in een ziekenhuis. Zij associëren de wijk met een lagere status dan het ziekenhuis. Ook schat de meerderheid de wijk in als een minder prettige werkomgeving, en denken studenten dat ze er minder begeleiding krijgen.

Voor dit tussentijdse onderzoek ondervroeg Van Iersel in totaal 577 vierdejaars Verpleegkundestudenten van de HvA via een schriftelijke enquête over hun gewenste werkplek en hun beeld van de wijkzorg. Zij vergeleek de voorkeuren van studenten die onder het nieuwe onderwijs afstudeerden in 2018, met een controlegroep van studenten die in 2015, 2016 en 2017 afstudeerden onder het oude curriculum.

Religieus of bijbaan

De opleiding lijkt dus maar weinig invloed te hebben op de carrièrekeuzes van studenten. Van Iersel: “Natuurlijk hadden we op meer effect gehoopt van onze inspanningen. Maar het is het goed deze resultaten te delen, want we weten nu een stuk meer over dit onderwerp.”

Zo vond Van Iersel wél twee andere factoren, die voorspellen of studenten de wijk als werkplek zien zitten: religie en een bijbaan in de thuiszorg. Religieuze studenten én studenten die al in de wijk werken, staan aanmerkelijk positiever tegenover de wijkverpleegkunde.

Met name die bijbaan is opvallend. “Dat biedt aanknopingspunten, want het gaat hier laag-complexe zorg, dus geen taken van een hbo-wijkverpleegkundige", zegt Van Iersel. "We dachten dat we juist de complexe taken onder de aandacht moesten brengen om studenten te enthousiasmeren, maar blijkbaar werkt het andersom. Doordat deze studenten al bij cliënten over de vloer komen, merken zij zelf hoe divers de groep is achter de voordeur, en hoe leuk het is op deze manier zorg te verlenen.”

Docent-onderzoeker Margriet van Iersel

Maatschappij verandert

Intussen blijft er een groot tekort aan hoogopgeleide verpleegkundigen voor de wijk. Afgestudeerde hbo-verpleegkundigen zijn hard nodig, aangezien de meeste zorg in de toekomst bij mensen thuis gaat plaatsvinden. En of de recente groei van het aantal aanmeldingen voor de opleidingen HBO-V hiervoor soelaas biedt, moet nog blijken.

Dit probleem speelt wereldwijd, en de vragenlijst (SCOPE) die Van Iersel ontwikkelde wordt inmiddels ook gebruikt in China, Australië en Turkije, om daar de beeldvorming onder verpleegkunde-studenten te peilen.

Van Iersel verwacht eigenlijk dat het een zaak is van de lange adem. “De hele zorg verschuift, maar dat kost veel tijd. Het imago van wijkverpleegkundige onder studenten verandert waarschijnlijk pas wanneer het hele maatschappelijk beeld van het beroep kantelt. Dat zo’n beeld fluctueert, blijkt uit het verleden: de wijkverpleegkundige had ooit een populair imago, was een beroep van aanzien. Dat kan het opnieuw worden."

 

Nieuw: opleidingsrichting Wijkverpleegkundige zorg

Dit jaar is de HvA de duale opleidingsrichting Wijkverpleegkundige Zorg gestart,  in samenwerking met zes thuiszorginstellingen in de regio: Amstelring wijkzorg, Cordaan, Evean, Omring, ViVa! Zorggroep en Zorgcirkel. Inmiddels volgen dertig studenten deze opleidingsrichting. Het curriculum is mede gebaseerd op inzichten uit Van Iersels onderzoek.

 

Studenten hebben een eigen wereld waarin ze keuzes maken, denkt Van Iersel, en een enorme hoeveelheid invloedssferen. "Kijk alleen al naar het vele negatieve nieuws in de media, daar roei je niet zo makkelijk tegenop. En ik hoor weleens verhalen op de gang, als een student bijvoorbeeld een minder goede stage-ervaring heeft: als zij zoiets van elkaar horen, heeft dat veel meer impact dan wanneer wij vanuit de opleiding iets roepen. Blijkbaar zijn we niet zo belangrijk, terwijl we denken van wel.”

De onderzoekers blijven de komende jaren de beeldvorming en keuzes meten van eerste- en vierdejaarsstudenten Verpleegkunde. Van Iersel: “We zijn benieuwd of er op langere termijn wel een positief effect zichtbaar is Het zou kunnen dat die verschuiving langzamer gaat dan we met één cohort studenten kunnen aantonen. Misschien blijkt uit langdurig onderzoek toch nog dat het onderwijs effect sorteert.”

Het artikel in BMC Medical Education is de vijfde publicatie van Margriet van Iersel, in de aanloop naar haar promotie in 2021, over beeldvorming rond de wijkverpleegkunde onder hbo-v-studenten.