Hogeschool van Amsterdam

Intensive care-patiënt gebaat bij hoestmachine?

Docent-onderzoeker Willemke Stilma onderzoekt dit samen met studenten

17 sep 2019 09:15 | Urban Vitality

Willemke Stilma, docent Verpleegkunde aan de HvA, onderzoekt of hoestmachines uitkomst bieden voor patiënten op de intensive care. Een jaar nadat zij een promotiebeurs van NWO ontving, maakt zij de balans op. 'Wat studenten hebben aan dit onderzoek? Heel veel!'


Hoestmachines, kun je dat uitleggen?

“Dit onderwerp verdient aandacht, omdat het gaat over handelingen rond de beademing van IC-patiënten. IC-patiënten worden meestal kunstmatig beademd, en we weten dat dit een enorme impact heeft op de patiënt. Verpleegkundige zorg op de IC bestaat daarom deels uit luchtwegzorg, om de gevolgen van de beademing zoveel mogelijk te beperken.

Maar of die handelingen rond luchtwegzorg effectief zijn, is nauwelijks onderzocht. In een groot onderzoek van Frederique Paulus (lectoraat Critical Care) kijken we daarom samen met Amsterdam UMC (locatie AMC) of deze handelingen de patiënt daadwerkelijk vooruithelpen, of dat die beter kunnen.”

Beter en veiliger?

“Mijn onderzoek naar hoestmachines is een deel van dit grotere onderzoek. IC-patiënten kunnen zelf niet goed hoesten door de beademing, waardoor het slijm zich ophoopt in de luchtwegen. De IC-verpleegkundige wekt nu meestal handmatig met een ballon de hoestprikkel op (‘balloneren’). Maar deze techniek varieert en is niet zonder risico’s. We denken dat een hoestmachine dit misschien beter en veiliger kan. Mijn onderzoek moet duidelijk maken of we dit voortaan kunnen gaan doen.”

Willemke Stilma, docent Verpleegkunde aan de HvA.

Waarom is jouw onderzoek belangrijk voor studenten en het onderwijs?

“De HvA heeft sinds een jaar de master Critical Care, waarin we IC-verpleegkundigen opleiden tot masterniveau. Deze masterstudenten zoeken voor hun scriptie zelf onderdelen uit van het onderzoek naar luchtwegzorg, en leren daar veel van. Ook Verpleegkunde-studenten die het honoursprogramma Acute Intensieve Zorg volgen, steken veel op van ons onderzoek. IC-verpleegkundigen moeten namelijk de bagage hebben om wetenschappelijk onderzoek te doen. Ze verlenen niet alleen bedside zorg, maar kijken daarnaast: wat bieden we patiënten aan, doen we dat goed?"

Belang patiënt

"Dat is óók in het belang van de patiënt. Want verpleegkundigen hebben weliswaar veel aandacht voor de hartslag en bloeddruk van patiënten (de ‘hemodynamiek’), maar inmiddels weten we dat de ademhaling (respiratie) juist bij acute zorg enorm belangrijk is. Dat is het eerste signaal dat het met iemand slechter gaat, en heeft een grote voorspellende waarde. De aandacht daarvoor in het klinisch redeneren van verpleegkundigen kan nog wel wat beter.

Deze maand start ook nog een nieuw onderwijsproject, waarbij studenten zich verdiepen in luchtwegzorg vóór of na een IC-opname. Ze leren hoe belangrijk luchtwegzorg is en hoe zij deze zorg kunnen verbeteren. Dat we onderwijs en onderzoek zo kunnen samenbrengen, komt dankzij het grote onderzoek dat we hiernaar doen in samenwerking met het Amsterdam UMC, locatie AMC."

Hoe is het om studenten in hun rol als onderzoeker te zien?

“Als ik in het Amsterdam UMC ben, kom ik vaak studenten tegen op de IC die met een patiënt rondlopen, of bezig zijn met hun onderzoek; een heel andere rol dan in de klas. Dan valt me op hoe sterk ze in hun eigen vak staan.”

 

beeld: master Critical Care

Vorig jaar heb je een NWO-promotiebeurs gekregen. Wat heb je nu al bereikt?

 “Ik heb allereerst geïnventariseerd wat mensen eigenlijk doen op de intensive care. Werken ze met een hoestmachine, of nog niet? Het bleek dat ongeveer 20 procent van de IC’s in Nederland ermee werkt.

We zijn daarna drie keer bijeengekomen met de mensen die de hoestmachine gebruiken op een IC in Nederland, van intensivisten en IC-verpleegkundigen tot zogenaamde ventilation practioners, zeer gespecialiseerde IC-verpleegkundigen. Iedereen was nieuwsgierig naar de overwegingen en klinische redenaties van collega’s in andere centra. We hebben leuke én nuttige discussies gevoerd. Zo weten we nu onder meer dat er nog veel onzekerheid bestaat over de hoestmachines: of ze goed werken bij IC-patiënten, en hoe je ze moet gebruiken."

Lees meer over het project 'Hoestmachine bij kunstmatige beademde IC-patiënten'

De volgende stap in het onderzoek van Willemke is nagaan hoe het protocol voor hoestmachines eruit moet zien. Hoe kunnen we hoestmachines inzetten op de IC? Zijn ze überhaupt veilig om te gebruiken? Dit moet blijken uit een proefstudie de Willemke het komend jaar opzet.