Hogeschool van Amsterdam

Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding

HvA-onderzoek: zorgen scholieren over klimaat vallen wel mee

Grootschalig onderzoek naar denken over klimaatverandering onder scholieren afgerond

6 feb 2019 09:31 | Afdeling Communicatie

Komende donderdag gaan scholieren opnieuw de straat op voor een klimaatprotest. Zijn zij representatief voor hun leeftijdsgenoten? Docent-onderzoeker Adwin Bosschaart van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) meent van niet. Hij deed het afgelopen jaar onderzoek naar het denken over klimaatverandering onder scholieren. “De indruk dat grote groepen scholieren zeer bezorgd zijn over klimaatverandering wordt niet bevestigd door dit onderzoek.”

De gemiddelde scholier twijfelt niet aan klimaatverandering maar betrekt de risico’s die hieruit voort vloeien nauwelijks op zichzelf, constateert Adwin Bosschaart op basis van een enquête onder 2200 derdeklassers verspreid over verschillende schooltypen door het hele land.

Vliegen

De bereidheid onder de jongeren om maatregelen te nemen om de klimaatschade te beperken is wisselend, zeker in verhouding tot hun klimaatbewustzijn. Zo schatten leerlingen het nut wel in van hergebruik, maar toonde een beduidend geringer aantal zich vervolgens ook bereid om zelf minder nieuwe spullen te kopen. Ook is maar een beperkt aantal van de ondervraagde leerlingen bereid om minder te vliegen voor het klimaat, ook al schatten zij het nut van deze maatregel wél hoog in.

Bosschaart, hoofddocent aan de lerarenopleiding Aardrijkskunde van de HvA, keek samen met zijn studenten ook naar een specifieke groep van 1100 vijftienjarigen op Amsterdamse scholen. Naast vragenlijsten zijn bij 60 van hen ook interviews afgenomen.

De Amsterdamse resultaten maken duidelijk dat het risicobewustzijn over klimaatverandering sterk verschilt tussen leerlingen van verschillende schooltypen waarbij vwo-leerlingen een veel hoger klimaatbewustzijn laten zien. Tevens zijn er grote verschillen tussen leerlingen met en zonder een niet-westerse migratieachtergrond.

Extreme opvattingen

Hoewel de gemiddelde leerling in Amsterdam en die in de rest van Nederland niet veel van elkaar verschillen tonen Amsterdamse leerlingen zich “veel extremer in hun opvattingen”, aldus Bosschaart. “Of ze zijn heel klimaatbewust, en dat geldt met name voor de vwo-leerlingen zonder migratieachtergrond, of ze zijn er helemaal niet mee bezig, en dan zitten ze vooral op het vmbo.”

Die uitkomst verbaast hem niet. “In Amsterdam worden de tegenstellingen steeds groter als gevolg van een toenemende maatschappelijk segregatie. Dat zie je terug in het onderwijs”, meent Bosschaart. Zijn onderzoek toont bovendien aan dat de houding van de ouders een belangrijke rol speelt bij de opstelling van de scholieren, zowel via de onderwerpen die thuis ter sprake komen als in praktische zin middels voorbeeldgedrag.

Generatieconflict

Daarmee ontkrachten de uitkomsten van zijn onderzoek de suggestie dat de scholierenprotesten - die momenteel overal in Europa opduiken - het begin zijn van een ontluikend generatieconflict. Volgens Bosschaart laten de resultaten eerder zien dat het thema klimaatverandering, zeker in Amsterdam, langs sociaaleconomische scheidslijnen moet worden geduid.

Het betekent volgens de hoofddocent Aardrijkskunde dat onderwijs over klimaatverandering rekening zou moeten houden met de verschillen tussen leerlingen op basis van schooltype en migratieachtergrond, evenals de grote rol die ouders spelen.

Over het onderzoeksproject

Het onderzoek naar het denken over klimaatverandering onder scholieren maakt deel uit van een groter onderzoeksproject dat tot doel heeft docenten te helpen leerlingen een houding te laten ontwikkeling met betrekking tot klimaatverandering. Bedoeling is dat in een volgende fase docenten worden onderzocht. In een derde en voorlopig laatste fase worden leerervaringen gemonitord en lesmateriaal ontwikkeld.

Meer over onderzoek onder het HvA-speerpunt Urban Education