Hogeschool van Amsterdam

Urban Vitality

Hartrevalidatie op maat voor kwetsbare ouderen

Michel Terbraak heeft een NWO-beurs ontvangen voor onderzoek naar thuisrevalidatie bij hartpatiënten

21 feb 2019 10:59 | Urban Vitality

Na een ziekenhuisopname herstellen patiënten beter met hartrevalidatie. Een aantal maanden achtereen moeten ze regelmatig naar het ziekenhuis komen om onder begeleiding conditie-, kracht- en balansoefeningen te doen. Voor kwetsbare ouderen is dat frequente heen-en-weerreizen te belastend. Thuisrevalidatie kan een oplossing zijn; maar wat is hiervoor nodig? In januari ontving docent-onderzoeker Michel Terbraak een NWO-beurs voor leraren om dit te onderzoeken.

Reguliere hartrevalidatie

Voor hartrevalidatie moeten patiënten gedurende enkele maanden twee à drie keer per week naar het ziekenhuis komen om te trainen. Dat gebeurt onder goede begeleiding, want het hart is herstellende. Daarom laat de arts voorafgaand aan de revalidatie een hartfilm maken terwijl de patiënt op een apparaat fietst. Bovendien trainen de patiënten onder begeleiding van ervaren fysiotherapeuten.

Voor veel kwetsbare ouderen is de huidige hartrevalidatie ongeschikt. Het heen- en weerreizen is tijdrovend en vermoeiend, zeker als ze geen eigen vervoer hebben. Daarbij zijn ze vaak de oudsten van de groep en kunnen ze bij veel oefeningen in zo’n groep niet goed meekomen.

Hartrevalidatie op maat

Thuisrevalidatie zou voor deze groep kwetsbare ouderen een oplossing zijn, maar dit is lastig te organiseren. Allereerst vraagt dit heel andere vaardigheden van een fysiotherapeut. Die moet opeens op pad met een bloeddruk- en hartslagmeter. En als die afwijkende uitslagen geeft, dan overlegt de fysiotherapeut met de wijkverpleegkundige of een arts.

Daarnaast stelt de fysiotherapeut met de patiënt een geschikt trainingsprogramma op. Ouderen hebben vaak meerdere kwalen waardoor ze niet alle oefeningen kunnen doen. Iemand met een versleten knie kan sommige oefeningen misschien beter zittend op een stoel uitvoeren en iemand met een te hoge bloeddruk mag niet zo intensief trainen.

Kortom, voor kwetsbare ouderen heeft de fysiotherapeut een aangepast trainingsprogramma nodig dat thuis uitgevoerd kan worden. Hartrevalidatie op maat. Nu doen fysiotherapeuten dat soms al wel, maar er is nooit echt onderzoek naar gedaan.

Wat is nodig voor thuisrevalidatie?

Terbraak gaat onderzoeken wat fysiotherapeuten nodig hebben om kwetsbare ouderen thuis te begeleiden na een hartaanval. Uiteindelijk wil hij een soort ‘kaartenbak’ maken met allerlei oefeningen waaruit de patiënt en fysiotherapeut kunnen kiezen. Hiermee kunnen ze een hartrevalidatie op maat samenstellen.

Eerst zal hij reeds verzamelde gegevens bestuderen om te achterhalen welke factoren de trainingscapaciteiten van ouderen beïnvloeden? Denk aan factoren als kracht, voeding, mantelzorg en zelfvertrouwen. Als hij die factoren verzameld heeft, dan bespreekt hij die met patiënten en experts. Zo hoopt hij overeenstemming te krijgen over de factoren die voor het behandelprotocol nodig zijn. Zodra het protocol klaar is, gaat hij dat testen in een kleine groep van patiënten en experts.

Inspanningstest ook thuis uitvoerbaar?

Parallel aan bovenstaand onderzoek, test Terbraak ook een inspanningstest voor ouderen. Een groep ouderen krijgt een reguliere inspanningstest in het ziekenhuis en enige tijd later een aangepaste inspanningstest thuis. Als de resultaten van beide testen voldoende overeenkomen, dan betekent dit dat de thuistest een goed alternatief is. Dat voorkomt ziekenhuisbezoeken.

Het onderzoek van Terbraak valt onder het onderzoeksprogramma Complexe Zorg en het lectoraat van Revalidatie in de acute zorg. Het project heet: ‘Development of tailored home-based cardiac rehabilitation in frail patients’, en duurt vier jaar. Behalve Terbraak kregen nog enkele HvA-onderzoekers een beurs.