Hogeschool van Amsterdam

Halsema: ‘Wetenschappers, geef eens les aan kinderen’

De Kohnstammlezing door Femke Halsema

30 mrt 2019 14:36 | Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding

Vrijdagmiddag vond de twintigste Kohnstammlezing– een ‘porseleinen jubileum’ – plaats in de Oude Lutherse Kerk aan het Singel. Burgemeester Femke Halsema sprak over burgerschap in het onderwijs en spoorde wetenschappers aan eens voor een klas te gaan staan. ‘Burgerschap begint met dat vlammetje in jezelf. Goede docenten kunnen dat aanwakkeren.’

Inleiding

De organisatie van de Kohnstammlezing had in juli vorig jaar voorzichtig vertwijfelde gevoelens bij de burgemeestersbenoeming van Femke Halsema – de vastgelegde spreker voor 2019. ‘We waren heel blij met de nieuwe burgemeester en verkneukelden ons stiekem voor onze geweldige keuze,’ aldus een van de organisatoren op het podium in de Oude Lutherse Kerk. ‘Maar we dachten ook: zou ze nog wel tijd hebben?’
 
Halsema lacht. ‘Ik wist zeker dat ik dit niet zou afzeggen, omdat de eer zo groot was.’ Ze zet haar bril op en blikt omlaag naar de toespraak. ‘Maar ik hoop dat ik u niet teleurstel, want het is inderdaad een drukke baan. En ik was twee minuten voor vertrek pas zo’n beetje klaar.’ 

Die luchtige toon blijft, ook al is de toespraak van Halsema – over burgerschap in het onderwijs – inhoudelijk en serieus. Waarom is burgerschap zo belangrijk? En welke rol kan het spelen in het onderwijs? Hoe zorg je ervoor dat nieuwe generaties zich om democratie en het algemeen belang bekommeren? ‘Dat gaat verder dan staatsburgerschap – een paspoort, stemrecht– ook al is dat geen vanzelfsprekendheid. Burgerschap gaat over samenwerking, debat, maatschappelijke betrokkenheid.’ Daarin spelen bijvoorbeeld ouders, grootouders en buren een rol, zegt Halsema, ‘en de meest voor de hand liggende plek: het onderwijs.’ 

Lees het artikel over de Kohnstammlezing ‘Veilige plek voor onveilige meningen’ in Folia.

‘Het Amsterdamse onderwijs met zijn uiteenlopende mix van leerlingen biedt docenten de specifieke (unieke) kans verschillende perspectieven op burgerschap op een veilige manier met de leerlingen te bespreken/ontwikkelen. Vanuit het onderzoeksprogramma Urban Education ondersteunen we de professional in het lesgeven in de grootstedelijke omgeving, zeker op die momenten wanneer controversiële onderwerpen aan de orde komen. Een voorbeeld hiervan is het onderzoeksproject ‘Omgaan met controversiële onderwerpen in de klas’ van Hessel Nieuwelink. Binnen zijn project worden pedagogisch-didactische strategieën ontwikkeld die docenten kunnen inzetten om controversiële onderwerpen op een gestructureerde wijze in de les te behandelen.’ Aldus Ramon Puras, decaan Faculteit Onderwijs en Opvoeding.

Als eerbetoon aan ‘honderd jaar Kohnstamm’ staat het meest recente themanummer van Pedagogische Studiën geheel in het teken van prof. dr. Philip Kohnstamm. Dit themanummer is samengesteld door een gastredactie bestaande uit Ron Oostdam (HvA), Monique Volman (UvA) en Guuske Ledoux en Edith van Eck (Kohnstamm Instituut). In diverse bijdragen geven verschillende auteurs, waaronder lectoren van de HvA, reflecties op toenmalig relevante thema’s en inzichten van Kohnstamm. In diverse bijdragen geven verschillende auteurs, waaronder lectoren van de HvA, reflecties op toenmalig relevante thema’s en inzichten van Kohnstamm.”

Zo verkennen Louise Elffers, Ruben Fukkink en Ron Oostdam verbinden in hun bijdrage ‘De ontwikkeling van leerlingen naar eigen aard en aanleg’ centrale begrippen uit het werk van Kohnstamm met de huidige kinderopvang en het huidige onderwijs.

In de bijdrage ‘Den onderwijzer’ gaan Marco Snoek en Wouter Schenke (Kohnstamminstituut) nader in op het probleem dat nieuwe kennis en inzichten uit onderzoek niet automatisch hun weg kunnen vinden naar de praktijk en dat er sprake is van weinig uitwisseling tussen leraren onderling van opgedane kennis, inzichten en ervaringen tijdens professionaliseringstrajecten.