Hogeschool van Amsterdam

Beleving essentieel voor geslaagd museumbezoek

Maar hoe vergroot je als tentoonstellingsmaker die beleving van je bezoekers?

19 feb 2019 09:00 | Kenniscentrum Digitale Media en Creatieve Industrie (CREATE-IT)

Als tentoonstellingsmaker wil je dat bezoekers van jouw museum geïnspireerd en geraakt worden, en met meer kennis over de inhoud van objecten naar huis gaan. Hoe pak je dat aan? Hoe zorg je ervoor dat je je bezoekers de ultieme beleving biedt? Het lectoraat Crossmedia van de Hogeschool van Amsterdam biedt tentoonstellingsmakers concrete handvatten rondom vier middelen: participatie, digitale media, narrativiteit en sfeer.

“Door te sturen op de beleving, creëer je een (economische) waarde voor zowel de bezoeker als het museum. Een bezoeker ervaart namelijk iets en keert mogelijk nog eens terug naar het museum”, vertelt onderzoekster Bernadette Schrandt tijdens het symposium De Tentoonstellingsmaker van de 21ste Eeuw, waar de uitkomsten van het tweejarig onderzoek werden gepresenteerd. Volgens de Nationale Kennisagenda voor het Museale Veld zijn emotie en inspiratie twee sleutelwoorden voor het vergroten van een beleving. Maar hoe zorg je ervoor dat die twee elementen bij een bezoeker ontstaan?

Activeer je bezoekers

Op de eerste plaats is participatie van belang. “Zorg ervoor dat je bezoekers worden uitgedaagd om zich in een ruimte met objecten actief te bewegen en zodoende zoveel mogelijk zien”, aldus Schrandt. Uit het praktijkgerichte onderzoek van het lectoraat is gebleken dat mensen die vaker naar een museum gaan, voorkennis bezitten en graag iets willen leren, zich over het algemeen actiever voelen. Toch bekijken ook zij zeker niet elk object in een museum.

Om bezoekers wel die volledige beleving mee te geven, kunnen tentoonstellingsmakers digitale toepassingen inzetten. Schrandt: “Interactieve, digitale elementen kunnen bijdragen aan een beter begrip van de inhoud van de tentoonstelling. Bovendien activeer je de bezoeker om met die inhoud aan de slag te gaan: je creëert een beleving.” De tentoonstellingsmaker moet de content echter niet uit het oog verliezen, benadrukt de onderzoekster. “Digitale mediums zijn een middel, niet het doel. De content is essentieel.”

Vertel een verhaal

“Vertel daarnaast een duidelijk verhaal met je tentoonstelling”, vult Harry van Vliet, lector bij Crossmedia, aan. “We zijn ons ervan bewust dat narrativiteit een moeilijk begrip is, ook voor ons als onderzoekers, want wat is een duidelijk verhaal? Je kunt immers zoveel verschillende invalshoeken bedenken.” Toch laat het onderzoek duidelijke uitkomsten zien: videoprojecties, fysieke objecten en tekst (begeleidend bij een object of ‘los’ op de wand) zijn de effectiefste vormen die het begrip van een verhaal vergroten. En dat is belangrijk, want de begrijpelijkheid van een verhaal hangt samen met alles: sfeer, emotie, kennis, begrip, tevredenheid en loyaliteit aan het museum.

Creëer een prikkelende sfeer

Ook sfeer is bepalend voor de beleving van museumbezoekers. Wat voor materialen gebruik je als tentoonstellingsmaker? Hoe speel je met het licht? Kies je ervoor om slechts één object uit te lichten of zet je meerdere objecten bij elkaar, en hoe orden je die dan? Van Vliet: “Vier elementen in het hoofd van de bezoeker zeggen iets over hoe diegene de sfeer ervaart.” Het gaat dan om de evaluatie van de ruimte (deze is vooral beschrijvend van aard), het gedrag (hoe wandelt de persoon door de ruimte), emoties (welke gevoelens worden opgeroepen) en dispositie (de één is gevoeliger voor sfeer dan de ander). “Makers kunnen bezoekers naar de sfeer van hun tentoonstellingen vragen en iets doen met de feedback die ze krijgen. Maar dat is een tijdrovende klus en ieder ervaart een sfeer toch anders.”

De Hogeschool van Amsterdam werkte in dit onderzoek samen met Studio Louter, het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, Joods Historisch Museum, Rijksmuseum Boerhaave, Allard Pierson Museum, Museum Catharijneconvent, Van Gogh Museum, Zuiderzee Museum, Amsterdam Museum, Drents Museum, BRUNS B.V., Familiemusea, No More Mondays en de Reinwardt Academie. Het onderzoek werd mogelijk gemaakt door Regieorgaan SIA.

Meer over het project "De Tentoonstellingsmakers van de 21e eeuw"