Hogeschool van Amsterdam

Hoogopgeleide moslima’s halen steun uit geloof

23 dec 2016 13:30 | Afdeling Communicatie

Hoogopgeleide moslima’s van Marokkaanse afkomst hebben in moeilijke tijden baat bij hun geloof. Ze halen veel steun uit religie en gebed in een tijd waarin het maatschappelijk debat over moslims en de islam is verhard. Geloof en bidden vergroot hun zelfwaardering wat hen beschermt tegen discriminatie en buitensluiting. Dat concludeert Leonie van de Valk in haar proefschrift ‘Steun zoeken bij Allah’, waarop zij deze week promoveerde aan de Tilburg University. Van der Valk is als docent/onderzoeker culturele antropologie werkzaam bij de opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening van de Hogeschool van Amsterdam (HvA).

In een samenleving waarin de positie van moslims in toenemende mate onder vuur ligt en waarin moslims worden uitgesloten, geeft religie en gebed hoogopgeleide moslima’s houvast en steun. In de afgelopen decennia, toen het maatschappelijk debat over moslims zich meer en meer verharde, zijn hoogopgeleide Nederlandse moslima’s zich steeds vaker gaan richten op hun geloof, zegt Van der Valk in een gesprek met Univers, de nieuwswebsite van de Tilburg University.

Verdrietig

Voor haar promotieonderzoek liet Van der Valk 177 moslima’s een vragenlijst invullen. Daarnaast hield ze dertien diepte-interviews. Uit het promotieonderzoek blijkt dat de negativiteit vanuit de Nederlandse samenleving moslima’s verdrietig maakt. “Ze proberen een goed mens te zijn, iets te betekenen voor hun omgeving, goede daden te verrichten. Hoe kunnen mensen dan zo negatief over mij en de Islam denken, vragen ze zich af. Maar daarin zijn ze ook heel positief en vertrouwensvol. Mensen weten niet hoe het zit met mijn geloof, denken ze dan bijvoorbeeld.”

Acht functies

In dit negatieve klimaat onderdrukken volgens Van der Valk de moslima’s hun geloof niet, ze benadrukken het door bijvoorbeeld een hoofddoek te dragen. Om zo te tonen dat ze er zelf voor kiezen een leven te leiden naar de richtlijnen van Allah. Bidden speelt volgens de promovendus ook een belangrijke rol in hoe deze vrouwen hun geloof in de praktijk brengen. Het heeft voor deze groep ook verschillende functies. In haar proefschrift benoemt Van der Valk er in totaal acht. Door te bidden kunnen bijvoorbeeld nare gebeurtenissen een positieve religieuze betekenis krijgen. Allah wil ze als het ware iets leren of ergens voor behoeden. Of het helpt bij het verkrijgen van sociale steun. Door verbinding met geloofsgenoten kunnen spanningen en het gevoel er alleen voor te staan afnemen.

Het uitoefenen van controle benoemt Van der Valk als een andere functie van bidden. Bidders krijgen greep op gevoelens van angst en onzekerheid. Door te bidden kan dan tot actie worden ondernomen. Het verkrijgen van rust en ontspanning is een andere werking van bidden.

Jammer

Van der Valk erkent dat bidden niet alleen maar positief kan uitpakken. “Door te bidden sluiten sommigen zich meer af. Dan leggen ze niet uit wat hun geloof betekent, maar zoeken ze vooral steun bij geloofsgenoten. Dat is jammer, want zo neemt de verbinding met andersdenkenden weer af.”

Lees het hele interview met Leonie van der Valk op de website Univers van de Tilburg University

Leonie van der Valk promoveerde afgelopen woensdag, 21 december, aan de Tilburg University op haar proefschrift 'Steun zoeken bij Allah. Religiositeit, bidden en religieuze coping van Nederlandse, hoogopgeleide moslima’s van Marokkaanse afkomst'.