Hogeschool van Amsterdam

HvA-onderzoekers brengen hittestress in de stad in kaart

8 jun 2015 14:18 | Afdeling Communicatie

Afgelopen vrijdag was het ‘tropisch warm’ in Nederland. De Dam was die middag een gloeiende plek in de stad, zo is te zien op hittekaarten. HvA-lector Jeroen Kluck, onderzoeker Lisette Klok en oud-HvA-student Umut Uçar stonden op de Dam om de gevoelstemperatuur te meten en mensen hierover te ondervragen.

Nieuwsgierige blikken van toeristen op de Dam: lector Jeroen Kluck sleept een meetinstallatie op wieltjes met zich mee. Daarop witte balletjes en een windvaan. Dit instrument meet o.a. windsnelheid, zonnestraling, globetemperatuur en luchtvochtigheid. Een sensor berekent hieruit de gevoelstemperatuur: vanmiddag is dat zo’n 38°C; de luchttemperatuur is 30°C. Ook de NOS, radio 1 en 3FM zijn op het onderzoeksteam afgekomen en willen weten wat zij hier meten.

 

Gerri Eickhof interviewt Lisette Klok

Gerri Eickhof interviewt Lisette Klok voor NOS Journaal

Met hittekaarten van ingenieursbureau Tauw zien de HvA-onderzoekers waar in de stad op z’n heetst is: dat zijn de rode en paarse plekken. De HvA-onderzoekers zien op welke plekken de hittestress het grootst is, en adviseren gemeenten en overheden vervolgens bij de te nemen maatregelen. Jeroen Kluck toont zo’n kaart van het centrum: het grote paarse vlak is de Dam.

Lector Jeroen Kluck legt uit: ‘Hete dagen als dit komen in de toekomst steeds vaker voor. Grote, open plekken in de stad met een stenen oppervlak veranderen dan in een gloeiende plaat. Daar moeten gemeenten rekening mee houden. De ambitie is dat Nederland in 2050 klimaatbestendig is; dit betekent dat de openbare ruimte op bepaalde plekken anders moet worden ingericht.’ Zo moeten steden in de toekomst voldoende groen en schaduwplekken aanbrengen, want dat brengt verkoeling. Bijvoorbeeld bomen, groene daken, groengevels en koelere materialen in plaats van steen en asfalt.

Hittekaart van AMsterdam

‘Lekker, zo’n zomers dagje’

Maar hoe ervaren de mensen die in de zon rondlopen de temperatuur, hebben zij last van de hitte? Onderzoeker Lisette Klok interviewt vandaag mensen op de Dam. In volle zon geven de meesten aan, zelfs met roodverhit gezicht, dat ze de temperatuur lekker vinden. Maar in de loop van de middag verdwijnen zelfs de toeristen, en wordt de Dam leger.

Lisette legt uit: ‘Iedereen die ik heb ondervraagd, zegt dat ze deze temperatuur aangenaam vinden. Maar dit is de eerste tropische dag is; als het voortduurt vinden mensen het veel minder prettig. Bij een hittegolf kan het aantal doden in Nederland oplopen tot wel 40 per dag.'

Colette van Nunen van radio 1 interviewt Jeroen Kluck

Radio 1 interviewt Jeroen Kluck

Lector Jeroen Kluck sleutel aan mobiel weerstation

Lector Jeroen Kluck

Een man die net uit de Beurs van Berlage komt beaamt dit: ‘Dit is echt warm. Het is nu wel lekker, maar als het hele jaar zo is, dan is het niet meer prettig. In dat geval moet je de stad er echt op inrichten. Onlangs was ik op Cyprus, en daar zijn bijvoorbeeld zonnedoeken gespannen in de winkelstraten.’

Oud-HvA-student Umut Uçar werkt bij ingenieursbureau Tauw en werkt samen met de lector aan dit onderzoek. Het valt ook Umut op wat de hitte met mensen doet: ‘Je ziet dat na een zonnige week het agressieniveau stijgt, mensen krijgen een korter lontje. En voor ouderen en mensen met astma of bronchitis is de hitte vooral onprettig.’

Verderop in de brandende zon scharrelt een man in oranje pak, die voor de gemeente De Dam schoonhoudt. De man heeft het zichtbaar te warm, en veegt puffend zijn voorhoofd af. ‘De hitte beïnvloedt ook de arbeidsproductiviteit,’ legt Lisette uit. ‘We moeten de stad daar goed op inrichten.’

 

Het onderzoek naar hittestress valt binnen het RAAK-onderzoeksproject 'De klimaatbestendige stad'. De komende 2 jaar werkt een consortium van gemeenten, waterschap en de Hanzehogeschool Groningen, onder leiding van het HvA-onderzoeksteam aan het vergoten van de kennis over regen- en hittebestendig inrichten van stedelijk gebied. Het onderzoeksteam van de HvA is werkzaam binnen het brede HvA-onderzoeksprogramma Urban Technology.

Umut Ucar bij het mobiele weerstation

Umut Uçar van Tauw BV, HvA-alumnus Bouwtechnische Bedrijfskunde

Lisette Klok interviewt dame op de Dam