Hogeschool van Amsterdam

Lectorale rede Ben Schouten: hoe games voor empowerment zorgen

22 mei 2015 11:40 | Afdeling Communicatie

Op dinsdag 12 mei sprak Ben Schouten, HvA-lector Game Research en hoogleraar aan TU Eindhoven, zijn lectorale rede uit over hoe de opkomst van serious games de verhouding tussen burgers, ontwerpers, en instituties verandert.

Lector Ben Schouten gaat in zijn rede in op de vloedgolf aan informatie die we in deze tijd over ons heen krijgen. ‘We liken en disliken wat af,’ aldus lector Ben Schouten. ‘We zijn online bij veel dingen betrokken, zij het erg oppervlakkig.’ Mensen voelen zich enerzijds verstrikt in een web van controle en observatie door de opkomst van nieuwe technologieën.

Anderzijds raken mensen juist door deze technologieën steeds meer empowered; het helpt mensen om zich te organiseren rond belangrijke kwesties en betekenis te vinden. Hoe stimuleer je mensen om wegwijs te worden in deze zondvloed van informatie? Games spelen een belangrijke rol bij het engageren van mensen: het zijn juist de spelende ervaringen die ons helpen om de wereld te duiden, en sociale ervaringen uit te wisselen. Serious games kunnen mensen leren om problemen op te lossen, en kunnen de gebruikers motiveren en bewustmaken van sociale thema’s.

Van zolder naar de straat

Schouten belicht hoe games mensen kunnen betrekken bij maatschappelijke kwesties. Daar ligt een belangrijke rol voor designers: zij ontwerpen tools om mensen te empoweren, die tegelijk vermakelijk zijn.  Een voorbeeld is de app 'Ingress', waarin de gebruiker door de stad op zijn telefoon via augmented reality een lay-over ziet op gebouwen en kunstwerken in de stad. Samen met andere spelers moeten twee teams deze punten ‘veroveren’. 'Ingress' brengt de gebruiker spelenderwijs culturele en historische kennis bij, en mensen gaan bovendien naar buiten.

Zo’n serious game is dus dynamisch, en brengt mensen in beweging. Bij Ingress is het speelveld ‘the surface of the earth’; het brengt mensen letterlijk in contact met de maatschappij. Je speelt niet op een zolderkamer met een kartonnen bord, maar je gaat naar buiten, waar interactie ontstaat met je omgeving en andere spelers. 

 

Screenshot van de app Ingress

De game 'Ingress'

Serious games

Naast maatschappelijk motiveren, kan een serious game mensen inzicht geven in hun persoonlijke situatie, zoals hun gezondheid. Games4Therapy bijvoorbeeld is een game die is ontwikkeld in samenwerking met GGZ, om jongeren in therapie inzicht te geven in hun emoties. Een game kan iets ‘abstracts’ als een emotie concreet maken en in kleine stapjes opdelen. De game leert jongeren om eerst na te denken en te voelen, voordat zij reageren.

Een ander voorbeeld van zo’n type game is 9Weeks, waarmee vrouwen in Tanzania, Kenia en India virtueel ‘beloond’ worden voor gezonde keuzes tijdens de zwangerschap. Dankzij dit soort serious games kunnen burgers ervaringen delen, en zijn zij beter geïnformeerd over hun gezondheid en beslissingen. Alleen al in Nederland is de markt hiervoor groot; zo verstrekt verzekeraar CZ elk jaar 250.000 euro aan stimulering van health games. 

 

Screenshot van de app 9 Weeks

De game '9 Weeks' voor zwangere vrouwen in Tanzania, India en Kenia

Kritische blik

Het gaat goed met de Nederlandse game-industrie, zegt Schouten. De helft van de games die we hier maken zijn serious, en dus gemaakt om de gebruiker te motiveren, te helpen of iets bij te brengen. 

Ontwerpers vervullen dus een nieuwe rol: zij ontwikkelen de tools die mensen empoweren. Co-creatie wordt steeds belangrijker: de burger raakt steeds meer bij het proces van creatie betrokken; zij worden co-producenten.

Tegelijk plaatst Schouten een kanttekening. Maakt spel ons echt handelingsbekwaam en zelfredzaam? Geeft het kracht aan de participatiemaatschappij of is het slechts een bubbel, net zoals de zogenaamde democratisering van het internet? We moeten kritisch blijven kijken naar deze ogenschijnlijke mooie idealen, en veel toegepast onderzoek doen, om na te gaan of het daadwerkelijk tot empowerment en co-creatie leidt.

 

Smiley op scherm bij lectorale rede Ben Schouten

‘Geef me een lab!’

Schouten heeft voor zijn toehoorders ook een primeur: de nieuwe naam voor het lectoraat was die dag goedgekeurd: ‘Games and play in Civic Media’.

Als afsluiter spreekt Schouten zijn bewondering uit voor de sterke positie van de HvA op het gebied van games, die zo toonaangevend is dat ze andere instituten inspireert. Maar natuurlijk is er ook ruimte voor verbetering: er is grote behoefte aan labs, ruimtes met stoelen en soldeerbouten waar ideeën omgezet worden in iets tastbaars. Want juist ‘craftsmanship’ is volgens Schouten de sleutel tot echte innovatie; een lab op de HvA is dus onmisbaar.

Volgens domeinvoorzitter Geleyn Meijer hoeven we ons daarover echter geen zorgen te maken: op dit moment wordt gewerkt aan een lab op de HvA, zodat de ontwerpers van de toekomst in staat worden gesteld om kritisch onderzoek te doen en games te maken die mensen daadwerkelijk empoweren

Lector Ben Schouten met erepenning

Lector Ben Schouten

Publiek bij lectorale rede Ben Schouten