Hogeschool van Amsterdam

Verander de hiërarchie op schoolplein, en kinderen bewegen meer

HvA-onderzoeker Mirka Janssen ontvangt V&W Volksgezondheidsprijs

8 apr 2015 16:30 | Afdeling Communicatie

Voor veel kinderen is de schoolpauze het enige moment van de dag dat zij bewegen. Maar een groot aantal kinderen is niet fysiek actief, omdat zij daarvoor de ruimte niet krijgen. HvA-onderzoeker Mirka Janssen promoveerde aan het VUmc op het onderzoek PLAYgrounds, waaruit blijkt dat leerlingen aanzienlijk meer gaan bewegen, wanneer de ruimte eerlijk wordt verdeeld. Vandaag ontvangt zij voor haar onderzoek de V&W Volksgezondheidsprijs, de meest toonaangevende prijs op het gebied van sociaal-geneeskundig onderzoek.

HvA-onderzoeker en -docent Mirka Janssen ontvangt de V&W Volksgezondheidsprijs* op woensdagmiddag 8 april tijdens het Nederlands Congres Volksgezondheid in Rotterdam.

Bewegen op het schoolplein

Janssen onderzocht het door VUmc/Hogeschool van Amsterdam ontwikkelde bewegingsprogramma PLAYgrounds. Met dit programma verdubbelde het percentage basisschoolleerlingen dat voldoende beweegt tijdens het speelkwartier van 38,7% naar 77,3%. Juist de minder goede bewegers en de meisjes van 10 tot 12 jaar, die minder bewegen, worden extra actief.

Hiërarchie veranderen

Mirka Janssen legt uit waarin PLAYgrounds zich onderscheidt van andere schoolpleinformules: ‘Alleen het schoolplein anders indelen werkt niet, want een aantal kinderen is dominanter aanwezig en neemt meer ruimte in. De wettelijk bepaalde ruimte voor de gemiddelde kip in Nederland is relatief gezien groter dan die van de meeste kinderen op het schoolplein. Het is daarom nodig om de bestaande hiërarchie te veranderen en alle kinderen gebruik te laten maken van de populaire stukken van het schoolplein. Voor de docent is een actieve rol weggelegd. Het verschil is daarmee dat scholen het schoolplein niet alleen anders indelen, maar ook organiseren.’ 

 

Meisjes sporten buiten met ALO-student

PLAYgrounds

Wat is de formule van PLAYgrounds? Ten eerste wordt het schoolplein ingedeeld in speelvelden. Aangepaste pauzeroosters zorgen ervoor dat er minder kinderen tegelijkertijd naar buiten gaan. Elke klas krijgt een eigen tas met spelmateriaal dat aansluit bij de leeftijd, zoals springtouwen of jongleerspullen. Tijdens de gymlessen is er extra aandacht voor spelletjes en sporten die de kinderen vervolgens in de pauze kunnen doen. Het blijkt dat dit effect heeft: kinderen doen dezelfde spelletjes daarna op het schoolplein.

Tot slot krijgen de leerkrachten een actievere rol: zij kunnen enthousiasmeren, het spel begeleiden, en soms ook participeren. Het blijkt dat kinderen door hun docenten extra enthousiast worden en meer gaan bewegen. ‘Ook gaan kinderen prettiger terug naar de klas,’ aldus Janssen.

Resultaten op scholen

Mirka Janssen onderzocht de resultaten op vier scholen in Amsterdam Nieuw-West, en gebruikte vier andere scholen waar het programma niet draaide als controle. Met observaties op het schoolplein was vooraf gemeten dat slechts zo’n 40% van de kinderen voldoende beweegt op het schoolplein. Op scholen met PLAYgrounds werd dat bijna het dubbele.

De scholen met PLAYgrounds kregen 10 maanden begeleiding van een HvA-student van de Academie voor Lichamelijke Opvoeding (ALO). Inmiddels hebben de scholen zelf het programma overgenomen. De kinderen blijven actiever op de scholen met PLAYgrounds. Momenteel is Janssen ook bezig om het programma bij LekkerFit!-scholen in Rotterdam uit te rollen. In Amsterdam is de interventie opgenomen als buitenspeelaanpak in het Jump-in scholenprogramma, dat valt onder het programma Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht.

 

* De V&W Volksgezondheidsprijs gaat jaarlijks naar een beginnend onderzoeker, die met de bestudering van een maatschappelijk probleem een bijdrage levert aan de verbetering van de gezondheid van de Nederlandse bevolking.

Portret Mirka Janssen

Mirka Janssen

Mirka Janssen is docent en onderzoeker bij de Academie voor Lichamelijke (ALO) van de Hogeschool van Amsterdam. Zij is verantwoordelijk voor de koppeling tussen onderzoek en onderwijs en de nascholing van leraren lichamelijke opvoeding van de scholen waar haar onderzoek loopt.  In november promoveerde zij op het onderzoek PLAYgrounds aan het Vumc. Neem voor meer informatie contact op met Mirka Janssen via 06-211 58 173 / m.janssen@hva.nl.