Hogeschool van Amsterdam

Lectorale rede Hein Daanen: kleding & mode worden steeds slimmer

2 dec 2014 13:12 | Afdeling Communicatie

HvA-lector, TNO-medewerker en VU-hoogleraar Hein Daanen hield dinsdag 25 november zijn lectorale rede over kleding en mode. Daanen nam het publiek mee langs de laatste ontwikkelingen rondom slimme kleding. Ook vertelde hij hoe de perfecte pasvorm steeds dichterbij komt dankzij 3D-scanning en virtueel ontwerp.

De mens eigenlijk een tropisch dier, legt Hein Daanen uit; hij is slecht bestand tegen de kou. De mens heeft daarom kleding nodig om hem te beschermen. Kleding is als interface tussen mens en buitenwereld bij uitstek geschikt om sensoren en actuatoren op te plaatsen.

Slimme mode in opkomst

Het functionele van kleding ging niet altijd samen met mode. Maar nu komt ook in de mode steeds meer aandacht hiervoor, iets dat bijvoorbeeld blijkt uit de opkomst van active wear. We kennen het al van de smart wearables: draagbare accessoires als horloges kunnen bijvoorbeeld hartslag en activiteit meten. De volgende stap? ‘Smart clothes are the future,’ zegt Hein Daanen,  ‘Kleding zit over het hele lichaam, en zo kunnen we veel meer informatie ophalen.’

Mouw waarmee basketballer ziet of hij arm en pols in goede positie houdt

De basketbalmouw van Vibradotech geeft info over ideale pols- en ellebooghoek tijdens een schotpoging

Lichaamsfuncties meten

Als eerste belicht Daanen kleding met sensoren gericht op het lichaam van de drager. Er bestaan al veel toepassingen om de hartslag en de ademhaling te meten. Zo kan met een sport-bh via sensoren op de borst een elektrocardiogram gemaakt worden. Naast het hartritme kan de heart rate recovery worden gemeten: je kunt iemands conditie afleiden uit hoe snel de hartslag daalt.

Sportkleding die lichaamsfuncties meet, wordt steeds vaker onderdeel van het modebeeld. De gebruiker krijgt informatie over de juiste houding, of over hoe hij het beste kan bewegen. Een voorbeeld is de basketbalmouw die aangeeft of je je arm en pols in de ideale positie houdt voor een worp.  Daanen doet onderzoek naar slimme sportkleding, onder andere ook naar sportkleding die lichaamstemperatuur meet. Handig voor sporters, want we opereren minder efficiënt boven de 37 graden.

Het waarnemen van lichaamsfuncties gaat ver: er bestaat ook kleding die emoties waarneemt, door de huidweerstand te meten. Dit principe kennen we al van de leugendetector. Een voorbeeld is de Philips Bubelle-jurk, die licht afgeeft afhankelijk van de emotie(2006).

Philips Bubelle jurk; geeft licht afhankelijk vd emotie

De Philips Bubelle-jurk, waarvan het licht afhankelijk is van emotie (2006)

Slimme kleding die buitenwereld meet

Sensoren in kleding kunnen ook bepaalde invloeden van buitenaf meten. Nu meten palen fijnstof in de stad, maar dit kan ook met sensoren op je outfit. Zo weet je aan hoeveel fijnstof je als individu wordt blootgesteld.
Slimme kleding die stoffen of temperaturen van buitenaf meet, wordt steeds belangrijker voor bepaalde beroepsgroepen. Zo zijn in het project Prospie pakken ontwikkeld voor werknemers in warme omstandigheden, zoals bij Tata Steel, die het CO2-gehalte meten. Actuatoren brengen de informatie van buitenaf weer naar het lichaam over. Dit geldt voor verwarmende en koelende kleding. Daanen heeft met TNO het onderzoeksvoorstel ingediend voor een pak voor hulpverleners voor ebola, met koelingscircuitjes erin. Zo houden hulpverleners het langer vol in isolerende kleding en daalt het infectiegevaar. Binnen de EU worden financiën vrijgemaakt om beschermende slimme kleding voor verschillende hulpverleners verder te ontwikkelen.

 

Pak met CO2-meter voor Tata Steel

Pak met CO2-meter op de rug voor Tata Steel

De ideale pasvorm

Om deze slimme kleding te laten werken, is een goede pasvorm essentieel. De sensoren moeten goed aansluiten op het lichaam. De studenten van AMFI werken dan ook steeds vaker met virtueel ontwerp. Ze ontwerpen de kleding in de computer, met software van Lectra, op een avatar of op een 3D-ingescand model. Met een 3D-scanner kan elke plooi en hoek van het lichaam in kaart worden gebracht. Je kunt het ontwerp vervolgens virtueel passen: op het beeld zie je aan de rode gebieden waar de kleding te strak zit. In de toekomst kan kleding zo naadloos op de drager aansluiten, die zijn scan instuurt. Niet alleen is dit essentieel voor slimme kleding, licht Hein Daanen toe. Mode is nu niet duurzaam, er wordt veel meer kleding geproduceerd dan wordt gekocht. Door kleding perfect af te stemmen op de besteller matchen vraag en aanbod beter.

3D-scan van een vrouwenlichaam

3D-scan als puntenwolk (links), mesh (midden) en vast object (rechts). De plaatjes zijn gemaakt met het softwarepakket MeshLab.

Het lectoraat van Hein Daanen speelt in op de nieuwste ontwikkelingen, met het onderzoek naar mode-identiteit (o.a. mode-identiteiten in grote steden wereldwijd en luxury brands), naar slimme kleding en naar 3D-design. Het onderzoek vindt plaats in samenwerking met onder andere het lectoraat Digital Life, TNO, het HvA-domein Bewegen, Sport en Voeding en de faculteit Bewegingswetenschappen van de VU. Daanen: ‘Gepersonaliseerd modeontwerp wordt steeds belangrijker. In deze tijd, waarin smart industries in opkomst zijn, wordt de modeketen steeds meer aangepast op de gebruiker, in plaats van andersom.’

publiek lectorale rede Hein Daanen
publiek lectorale rede Hein Daanen