Hogeschool van Amsterdam

Wat werkt in de Amsterdamse schuldhulpverlening?

2 okt 2014 16:56 | Afdeling Communicatie

Binnen gemeenten vindt een verschuiving plaats van formele naar informele hulpverlening. Daarbij rijst de vraag hoe vrijwilligers in schuldhulpverleningsprojecten kunnen worden ingezet, en welke taken deze vrijwilligers kunnen verrichten. Wanneer is de samenwerking tussen professionals en vrijwilligers effectief? Het HvA-lectoraat Armoede en Participatie deed een eerste inventariserend onderzoek hiernaar binnen de Amsterdamse schulddienstverlening.

Zo’n 29.000 huishoudens in Amsterdam kampen met problematische schulden; een groot deel daarvan vindt zijn weg naar de schulddienstverlening. De gemeente heeft nog vrijwel geen inzicht in de effectiviteit van de verschillende methoden en interventies die worden ingezet in de schulddienstverlening.

Het HvA-lectoraat Armoede en Participatie, onder leiding van lector dr. Roeland van Geuns, wil de effectiviteit van de methoden binnen de Amsterdamse schulddienstverlening in kaart brengen. Als eerste stap inventariseerden de onderzoekers de verschillende projecten in Amsterdam, waarbij professionals, vrijwilligers en schuldenaren samenwerken. Om vervolgens drie projecten nader te bekijken.

Voorspellers: de ‘WhatWorks’-criteria

De volgende drie projecten namen zijn onder de loep: de samenwerking tussen Doras en Humanitas, die tussen ABC-West en Vonk en ten derde het Financieel Café van PuurZuid. Van deze projecten bekeken de onderzoekers de rolverdeling tussen professionals en vrijwilligers en effectiviteit. Zij brachten daarvoor de methodiek in kaart en toetsten deze vervolgens aan de hand van de zogenaamde WhatWorks-criteria. De onderzoekers keken daarbij o.a. hoe de methoden aansloten op de behoefte en het risico van de doelgroep, en hoe de projecten zijn afgestemd op de mogelijkheden van de schuldenaren.‘Hoe meer projecten voldoen aan de zes WhatWorks-criteria, des te aannemelijkerdat de projecten effectief zijn,’ licht HvA-onderzoeker Rosine van Dam toe.

Inzet vrijwilligers zeer gewenst

De vrijwilligers zijn belangrijk, omdat mensen met schulden vaak niet kunnen terugvallen op een eigen netwerk. Ze hebben niet een voldoende sterk netwerk, of ze schamen zich, waardoor zij geen hulp aan naasten of kennissen willen vragen. De vrijwilliger helpt om de administratie op orde te krijgen. ‘Dit biedt degenen met schulden meer rust,’ ziet onderzoeker Rosine van Dam.  

In alledrie de projecten wordt de inzet van de vrijwilliger zeer gewaardeerd, zowel door de schuldenaren als door de professionals. De onderzoekers constateerden dat de vrijwilligers vooral assisteren en uitleggen, en zich niet zozeer richten op gedragsverandering. Desondanks wordt geschat dat een groot deel van de schuldenaren gebaat zou zijn bij de inzet van vrijwilligers.

Meer eigenwaarde

Bij het inzetten van vrijwilligers wordt gelet op dat zij de volgende vaardigheden inzetten, zoals goed luisteren, het onderscheiden van hoofd- en bijzaken en grenzen aangeven. Belangrijk is ook dat de vrijwilligers het ordenen van de administratie niet voor, maar samen met de schuldenaar doen.  ‘Onder andere in het Financieel Café zagen we dat het feit dat men het zelf heeft gedaan, mensen een gevoel van trots en eigenwaarde lijkt terug te geven,’ vertelt Rosine van Dam.