Hogeschool van Amsterdam

IC-patiënten hoeven bed niet meer uit voor spierkrachttest

8 okt 2014 10:02 | Afdeling Communicatie

Hoe meet je of een intensive care-patiënt sterk genoeg is om weer op zijn benen te staan? De standaardtest hiervoor is uitputtend voor de patiënt, en tijdrovend voor de behandelaar. HvA-studenten Fysiotherapie Denise Wieferink en Robin Kwakman onderzochten in het AMC of je dit ook kunt voorspellen met handknijpkracht. Dat blijkt het geval.

Patiënten rond 1900: liggend in bed

Doktersvoorschrift rond 1900: bedrust

Vroeger werd bedrust voorgeschreven voor ernstig zieke patiënten. Tegenwoordig weten we dat het juist van levensbelang is om ziekenhuispatiënten zo snel mogelijk mobiel te krijgen, zodat zij eerder herstellen. Intensive care-patiënten vormen een aparte groep: zij zijn extra zwak. Daarom moet eerst zorgvuldig worden bepaald of zij sterk genoeg zijn om op hun benen te staan. 

Uitputtende test

Er bestaat een standaardtest om de algehele spierkracht van IC-patiënten te bepalen. Deze meet maar liefst 12 verschillende spiergroepen.  ‘De test is tijdrovend en uitputtend. De patiënt moet zich telkens herpositioneren,’ vertelt de inmiddels afgestudeerde Denise Wieferink. Met studiegenoot Robin Kwakman onderzocht zij voor het AMC of deze test vervangen kan worden door 1 simpele test: het meten van handknijpkracht.

Handknijpkracht een goede voorspeller?

De handknijpkrachttest is eenvoudig af te nemen, en is niet zo vermoeiend voor de patiënt. Maar geeft de handknijpkracht wel aan of de patiënt voldoende kracht heeft om te gaan staan? Bij intensive care-patiënten zijn de benen vaak meer aangedaan dan de armen. De studenten moesten dus nagaan of de handknijpkracht van de patiënt ook een goede indicator is van beenspierkracht.

Groot onderzoek in AMC

De HvA-studenten hebben bij 115 IC-patiënten in het AMC de algehele spierkracht en handknijpkracht gemeten. Ze namen eerst de uitgebreide standaardtest af, voor de 12 spieren, en ook de handknijpkrachttest. Vervolgens onderzochten zij de correlatie. Wat bleek? Tussen handknijpkracht en algehele spierkracht bestaat een grote correlatie (R=0.651). Ook bleek de handknijpkracht een goede voorspeller van de spierkracht die de patiënt in de benen had (R=0.550).

Een belangrijke conclusie, geeft Denise aan. ‘De intensive care-patiënt hoeft dus geen uitgebreide test te ondergaan, en het bespaart de IC-fysiotherapeut tijd. Zo wordt een betere kwaliteit van leven op de korte termijn en lange termijn behaald.’


De voormalig HvA-studenten voerden het onderzoek uit in een onderzoeksteam van het AMC, onder hoede van HvA-lector Fysiotherapie Raoul Engelbert en begeleiders Juultje Sommers en Marike Van der Schaaf vanuit het AMC. De onderzoekers zijn momenteel bezig om een wetenschappelijk artikel in te dienen bij het Amerikaanse tijdschrift Physical Therapy.