Hogeschool van Amsterdam

‘Crisis toont financieel ongezond gedrag veel Nederlanders aan’

29 nov 2012 15:34 | Afdeling Communicatie

‘Dat armoede in Nederland toeneemt, blijkt voor een deel uit de schuldenproblematiek waar veel mensen mee worstelen. Willen we hier iets aan doen, dan moeten we onze mentaliteit veranderen.’ Roeland van Geuns, lector Armoede en Participatie aan de Hogeschool van Amsterdam, pleit voor ‘gezond financieel gedrag’ om armoede en schulden in Nederland aan te pakken.

Met de themaweek 'Hoezo armoede?' besteedt de publieke omroep deze week aandacht aan armoede. Ook in een rijk land als Nederland neemt de armoede geleidelijk aan toe, gekeken naar de lage-inkomensgrens en het sociaal minimum. 'Dit heeft er vooral mee te maken dat de bijstandspopulatie de laatste twee tot drie jaar is gegroeid,' legt lector Van Geuns uit. 'Daarnaast worden mensen getroffen door de crisis. Dit blijkt onder andere uit de toegenomen schuldenproblematiek.' De crisis is niet de enige oorzaak van de schuldenproblematiek, maar toont wel het onderliggende probleem aan: het financieel ongezonde gedrag van veel Nederlanders.

Ongezond financieel gedrag

Van Geuns: 'Gezond financieel gedrag houdt in dat je je uitgaven laat afhangen van je inkomsten en voldoende overhoudt om onverwachte uitgaven te kunnen ondervangen. Veel mensen menen dat zij geen extra buffer nodig hebben en vinden het normaal om geld te lenen. Maar wanneer je met een lager inkomen te maken krijgt, lopen je schulden dan snel op. Deze mentaliteit is een belangrijke oorzaak van de huidige schuldenproblematiek.' Dat veel huishoudens geen gezond financieel gedrag laten zien, bleek enkele dagen geleden nog uit cijfers van het Nibud: twee op de vijf Nederlanders hebben onvoldoende spaargeld om financiële tegenvallers op te vangen.

Mentaliteitsverandering

Wat is er nodig om het tij te keren? 'Op z'n minst moeten mensen leven naar het geld dat ze ontvangen,' aldus Van Geuns. 'Er zijn genoeg (online) instrumenten, die mensen kunnen gebruiken om bijvoorbeeld te leren om potjes te maken en vaste lasten te regelen.' Maar het komt niet alleen neer op de burger: ook bij crediteuren ligt een grote verantwoordelijkheid. 'Banken, webwinkels en geldverschaffers moeten zich óók goed afvragen: is het wel verantwoord dat ik dit product in dit geval verkoop? Wil ik dit risico dragen?'

Samen verantwoordelijkheid nemen

Tot slot is er een groep burgers die niet in staat zijn om de eigen financiën effectief te beheren. Zij hebben moeite met langetermijnplanning en kunnen de consequenties van bepaalde financiële gebeurtenissen niet overzien, omdat zij hier niet de verstandelijke vermogens toe hebben. Van Geuns: 'Voor deze groep zou budgetbeheer en beschermingsbewind een oplossing zijn. We moeten ons afvragen of we deze mensen aan hun lot willen overlaten. Willen wij het risico lopen dat zij in grote problemen komen, waardoor bijvoorbeeld huisuitzetting volgt? Dit heeft grote consequenties voor de samenleving. Willen we de schuldenproblematiek en armoede effectief bestrijden, dan zullen we als burgers, bedrijven en als samenleving verantwoordelijkheid moeten nemen.'

Dr. Roeland van Geuns is lector Armoede en Participatie bij het Kenniscentrum Maatschappij en Recht aan de Hogeschool van Amsterdam. Van Geuns was begin jaren '80 medeoprichter van onderzoek- en adviesbureau Regioplan en heeft zich de afgelopen dertig jaar ontwikkeld tot specialist op het terrein van de sociale zekerheid, met bijzondere aandacht voor bijstand, armoedebestrijding, schuldhulpverlening en delen van het welzijnsbeleid.