Hogeschool van Amsterdam

Investeren in mede-zeggenschap

Gepost op: 13 mrt 2015 | Afdeling Communicatie

Eerder deze week maakte ik met collega’s van het College van Bestuur voor de UvA tien uitgangspunten bekend in het proces van doordenken en moderniseren van de organisatie en besluitvorming (www.uva.nl). Belangrijk thema is schending van professionele trots en ruimte, onvoldoende betrokken worden, soms ook onvoldoende vertrouwd worden. Het zou een misvatting zijn te denken dat dit vraagstuk uitsluitend bij universiteiten leeft. Ook bij de HvA speelt dit structurele probleem en werken we al enige tijd aan de noodzakelijke veranderingen. Dat gebeurt wel op een andere manier of op een ander moment dan bij de UvA, omdat er verschillen zijn tussen beide instellingen.

In dit blog ga ik dieper in op het proces van en de ideeën rond modernisering van de genoemde punten, samengevat in de term mede-zeggenschap.

Versterken positie medezeggenschap

HvA-brede inspraak over onderwerpen zoals het meerjarenbeleid van de HvA (Instellingsplan) is er via de Centrale Medezeggenschapsraad. Met de raad ben ik al langere tijd in gesprek over de vraag hoe we hun positie en breder, de democratisering binnen onze instelling, kunnen verbeteren. Volgende week spreek ik samen met de domeinvoorzitters met vertegenwoordigers van alle medezeggenschapsraden binnen de HvA. Het beeld zal per domein verschillen, maar we gaan op zoek naar goede voorbeelden en mogelijke knelpunten. Dit om daarvan te leren of nadere spelregels over facilitering en ondersteuning af te spreken. De gehele medezeggenschap zal aan de hand van deze inventarisatie concrete actiepunten opstellen ter verbetering van de medezeggenschap op de HvA. Vanaf volgend collegejaar maak ik een ronde langs alle raden binnen de HvA om de dialoog op gang te houden en na te gaan of de afspraken die we maken ook werken.

Naast de zeggenschap op het niveau van de instelling en het domein is er de medezeggenschap binnen de opleidingen, de Opleidingscommissie. Die commissies heb ik vorig studiejaar allemaal gesproken. Naar aanleiding van deze gesprekken heeft het CvB in samenspraak met de domeinvoorzitters recent een aantal besluiten genomen, zodat de positie van de Opleidingscommissie is versterkt.

Persoonlijk eigenaarschap

Maar, als we het hebben over medezeggenschap, dan gaat het om meer dan inspraak door formele kanalen en processen. We hebben het ook over echt, persoonlijk ‘eigenaarschap’ van de professional: de mate waarin studenten en medewerkers binnen de opleidingen en faculteiten zelf het onderwijs en onderzoek kunnen sturen. Dit op een manier die bij de traditie van het hoger onderwijs past. Die beïnvloeding begint met een goede verstandhouding tussen docent en student en een goede professionele samenwerking tussen docenten en opleidingsmanagers onderling. Individuele ruimte binnen samenwerking in een team. Want het docententeam geeft mét elkaar inhoud aan het onderwijsprogramma en bepaalt de omgeving die het leren van onze studenten mogelijk maakt. Je kunt dus stellen dat de opleidingsteams het hart van ons onderwijs zijn. Maar we mogen het niet laten bij mooie woorden. Vorig jaar is opnieuw gekeken naar de rolverdeling en verantwoordelijkheden binnen de domeinen. Daaruit volgde een notitie over de inrichting van de domeinen; hierin staat onder meer beschreven dat docententeams gaan over onderwijskwaliteit en hoe zij daarbij worden gefaciliteerd doordat ze betere toegang krijgen tot ondersteunende dienstverlening.

Ontwikkeling in onderwijs en onderzoek vragen ook afstemming binnen het domein en de instelling als geheel. Ook dit vraagt samenwerking, maar die is zo mogelijk nog lastiger vorm te geven dan die binnen de teams. Dit mede vanwege de schaal van de HvA. Een voorbeeld van de problematiek is het werken in programma's, waarmee we twee jaar geleden zijn begonnen. Dit was een poging om docenten zelf te betrekken bij de beleidsontwikkeling. Dat is op zichzelf genomen goed gelukt: de voorstellen over robuust onderwijs, bijzondere programma's en regelgeving rond het onderwijs zijn door de grote inzet van veel docenten tot stand gekomen. Toch hoor ik ook hierover nog veel klachten als ware het door het CvB in het leven geroepen hoepeltjes om doorheen te springen. Blijkbaar moeten we ook op dit punt nog de nodige extra inspanningen leveren.

Investeren in docentschap

Een belangrijk thema in dit verband is natuurlijk de werkdruk, het je als docent ook vrij kunnen maken om mee te denken over het beleid. Een paar maanden geleden heeft het CvB samen met de domeinvoorzitters op het punt van de bestrijding van de werkdruk besloten stevig te investeren. Op dit moment wordt in alle domeinen een scan uitgevoerd om na te gaan hoe we een eerste belangrijke stap kunnen zetten op weg naar relatief meer docenten. Daarnaast kijken we kritisch naar de tijdelijke contracten, zodat docenten die dat willen en kunnen uitzicht op een dienstverband voor onbepaalde tijd krijgen. In april weten we welke resultaten de scan heeft opgeleverd, zodat we voor de start van het komende jaar er conclusies uit kunnen trekken.

Kortom: we hebben een probleem en zijn op weg om dat aan te pakken. We gaan toe naar een nieuwe manier van werken, door een van onze domeinvoorzitters (Geleyn Meijer) treffend het Nieuwe Management genoemd. Maar.... In de gesprekken met de medezeggenschap grijp ik vaak naar de metafoor van de machine: er is geen knop waaraan we vandaag kunnen draaien om het morgen verbeterd te hebben. Het is een gemeenschappelijke zoektocht naar een nieuwe balans om onze belangrijke rol in de Amsterdamse samenleving goed te blijven spelen.

Blog van Huib

Huib de Jong
Auteur:

dhr.  H.M. de Jong (Huib)