Hogeschool van Amsterdam

Auditieve beperkingen (gehoorstoornissen)

Auditieve- of gehoorstoornissen zijn stoornissen van het gehoor. Hieronder vallen naast doof- en slechthorendheid ook de ziekte van Ménière en overgevoeligheid voor geluid (bijvoorbeeld ten gevolge van gehoorschade). De laatste tijd zijn er meer slechthorende en dove studenten in het hoger onderwijs terechtgekomen. Sommigen beheersen de gebarentaal, maar velen maken gebruik van apparatuur om het gehoor te versterken.

Kenmerken

Deze stoornissen variëren in hun uitingsvorm:

  • Te zachte of te harde geluiden worden niet of niet goed opgevangen
  • Hoge of lage geluiden worden niet of niet goed opgevangen
  • Harde geluiden kunnen pijn veroorzaken
  • In sommige gevallen van vroeg-doofheid zijn er spraakproblemen
  • De communicatie wordt merkbaar belemmerd en er treden begripsproblemen op

Vaak is deze beperking niet zichtbaar. Uit het gedrag van iemand kan men eventueel afleiden dat niet alles gehoord is.

Gevolgen

Voor studenten die op latere leeftijd doof zijn geworden, is het vaak lastig nieuwe manieren van communicatie aan te leren. Studenten die vanaf hun geboorte al doof zijn zullen over het algemeen over een minder grote woordenschat beschikken en meer moeite hebben met spreken. Ook kan er sprake zijn van een algemene kennisachterstand.
De gehoorstoornis belemmert de communicatie, zowel inhoudelijk als betrekkelijk. Dit kan leiden tot onzekerheid bij betrokkene en de neiging om zich meer en meer terug te trekken in een verdergaand isolement. Deelnemen aan de gebruikelijke manieren van communicatie kost meer inspanning en studenten met deze stoornis zullen dus eerder te kampen hebben met vermoeidheid.
Mede omdat de beperking veelal onzichtbaar is kunnen er misverstanden optreden, die ertoe kunnen leiden dat betrokkene zich niet begrepen voelt.

Afhankelijk van de stoornis en de mate waarin men beperkt hoort, zullen studenten met deze stoornis meer afhankelijk zijn van non-verbale communicatie en hulpmiddelen. E-mail is voor hen een waardevol communicatiemiddel.

Tijdens de studie kunnen studenten met deze stoornis vooral moeite hebben met:

  • Het volgen van colleges
  • Het deelnemen aan werkgroepen
  • Het verwerven en het doen van een stage
  • Het verrichten van praktische werkzaamheden

Op de site van onder andere Handicap + Studie en Gezondheidsnet staan verschillende studietips voor deze studenten.

  • Ringleiding
  • Soloapparatuur
  • Opnameapparatuur in combinatie met spraakherkenningssoftware

Een student met een gehoorstoornis is gebaat bij de volgende maatregelen:

  • Planning van onderwijsactiviteiten in zalen met een permanente of tijdelijke ringleiding
  • Goede zaalverlichting ten behoeve van het liplezen
  • Schriftelijke ondersteuning van colleges en andere activiteiten (powerpoint, prezi, sheets of bord)
  • Goed gestructureerd en toegankelijk studiemateriaal
  • Een tijdig vastgelegd onderwijsprogramma

Tentamens

  • Mededelingen, die bijvoorbeeld tijdens een schriftelijk tentamen niet per microfoon worden verstrekt, zal de student niet horen of begrijpen
  • Bij een tentamen kan een doventolk worden ingeschakeld
  • Schrijf namen, cijfers en data op indien je merkt dat de student deze niet exact verstaat

  • Laat dove en slechthorende studenten voor in de collegezaal of lokaal zitten, zorg dat voldoende licht op je gezicht valt
  • Herhaal vragen en opmerkingen uit de zaal
  • Spreek uitsluitend met je gezicht naar de zaal gericht
  • Spreek langzaam en articuleer duidelijk, maar overdrijf niet: dit kan het mondbeeld vervormen en woorden kunnen verminkt overkomen
  • Gebruik de zender van soloapparatuur als je daarom verzocht wordt
  • Schakel omgevingsgeluiden zoveel mogelijk uit (bijvoorbeeld airconditioning) en vraag de andere aanwezigen om onnodig geluid te beperken
  • Zorg dat belangrijke informatie ook op schrift (bord) wordt gegeven, zoals namen, formules, deadlines, maar zet je betoog niet voort als je op het bord schrijft
  • Zorg voor zeer gedisciplineerd discussiegedrag in werkgroepen en probeer daarbij de slechthorende of dove student actief in de discussie te betrekken door deze bij naam aan te spreken
  • Dove en slechthorende studenten zullen vaak losse opmerkingen, woordgrapjes (vooral binnensmonds) en informatie die varieert in intonatie niet begrijpen

In persoonlijke contacten (docenten, studentendecanen, studieadviseurs, studieloopbaanbegleiders)

  • Vraag bij het maken van een afspraak hoeveel tijd de student denkt nodig te hebben, aangezien gesprekken vanwege de beperking langer kunnen duren
  • Indien een student doof is, kun je de student vragen een doventolk mee te nemen
  • Zorg dat er voldoende licht op je gezicht valt, ga tegenover de student zitten en laat de student met de rug naar het raam gekeerd zitten
  • Houd je gezicht vrij als je praat, praat langzaam (zonder te overdrijven) en kijk de student aan. Spreek op korte afstand
  • Vraag de student iets op te schrijven als je een woord, een naam niet kunt verstaan
  • Een gehoorapparaat kan sterk beïnvloed worden door omgevingsgeluid. Zoek voor een gesprek zo mogelijk een ruimte op met weinig omgevingsgeluid (ook het ruisen van een computer, een open raam kan hinderlijk zijn)

  • Zorg dat betrokkenen weten dat jij slechthorend bent door het zelf te melden of door gebruik te maken van de diensten van de studieadviseur en/of studentendecaan. Zorg dat docenten vooraf zijn geïnformeerd over de wijze waarop zij met jouw beperking rekening kunnen houden
  • Vraag aan een medestudent aantekeningen te mogen overnemen. Vraag bij colleges waarbij (audio)visueel materiaal wordt gebruikt om ondertiteling, een samenvatting of toelichting vooraf
  • Vraag zo nodig of je mondelinge tentamens schriftelijk mag doen
  • Onderzoek in hoeverre je handicap een belemmering kan zijn in het uitoefenen van de beroepsmogelijkheden.

  • www.doof.nl
  • www.nvvs.nl Nederlandse Vereniging voor Slechthorenden
  • www.shjo.nl SH-Jong is een non-profit organisatie voor en door slechthorende jongeren, die mondeling met elkaar kunnen communiceren eventueel ondersteund door gebaren of een schrijftolk.

Gepubliceerd door  Dienst Studentenzaken 22 april 2015