Hogeschool van Amsterdam

Kenniscentrum Techniek

Aanpak op hoofdlijnen

Onderzoeksvragen

Hoofdvraag:

Welke generieke aanpak, ontwerpprincipes, instrumenten en informatie heeft de lokale professional nodig om de stad klimaat bestendig in te kunnen richten?

De volgende deelvragen zijn geformuleerd:

1.    De noodzaak van een klimaatbestendige inrichting van de stad wordt op rijksniveau uitgedragen. Maar hoe overtuig je als lokale professional je medebeheerders en inrichters van de openbare ruimte van de urgentie en van het nut en de noodzaak?

2.    Met welke inrichtingsmaatregelen kunnen de negatieve effecten van klimaatverandering in de stad worden verminderd of worden voorkomen?

3.    Met welke concrete voorbeelden en technische uitwerkingen kunnen medebeheerders en inrichters het beste worden overtuigd? 

4.    Om anderen te overtuigen is inzicht nodig in de mogelijke schade door klimaatverandering, in de kosten en de baten van maatregelen en in de mogelijke aanvullende maatschappelijke voordelen van de inrichtingsmaatregelen. Hoe kunnen we deze posten bepalen en helder presenteren?

5.    Hoe ziet een klimaatbestendig ontwerp er concreet uit? Wat betekent het ontwerp voor het beheer en onderhoud? Zijn er ontwerprichtlijnen?

6.    Hoe kunnen we een klimaatbestendig ontwerp laten meeliften met / meekoppelen aan andere herinrichting of onderhoudswerkzaamheden of aan een verbetering van de leefbaarheid in de stad?

De volgende methoden en technieken worden gebruikt om de onderzoeksvragen te beantwoorden.

Elk onderzoek begint met een literatuuronderzoek om al bestaande kennis op te halen en te analyseren. Vanzelfsprekend maken we gebruik van de nieuwste inzichten uit recent onderzoek. Dat is met name van belang voor de duiding van hittestress waar de laatste jaren in Nederland veel is onderzocht, maar wat nog naar toepassing moet worden doorvertaald.

 

Er zijn meer dan genoeg werkwijzen en instrumenten vanachter een bureau ontwikkeld. In casestudies gaan we onderzoeken wat echt werkt. De casestudies vragen een grote inbreng van de consortiumpartners. Zij kennen hun stad, wijk, straat, de problemen, en wensen voor de toekomst het beste. De grote inbreng van de professionals zorgt voor een aanpak die in de praktijk tot acties gaat leiden. Om tot generieke kennis en toepassingen te komen is het van belang dat dezelfde onderdelen worden beschouwd voor de casestudies en dezelfde technieken en methodieken worden ingezet. Voorafgaand aan de eerste reeks casestudies maken we een plan van aanpak op basis van bestaande methodieken en tools. In de eerste reeks casestudies testen we deze aanpak en passen na deze reeks de aanpak aan. In de tweede reeks toetsen we de aanpak. Voor de discussies met de consortiumpartners en voor de lessen die we daaruit willen trekken is het van belang dat we de casestudies concreet tot realistische ontwerpen uitwerken en daarbij juist onderzoeken welke technische informatie nodig is om een klimaatbestendig ontwerp te laten slagen. De diversiteit van de casestudies is gegarandeerd door de diversiteit van partners (gebied, grootte stad, dichtheid en hoogte van bebouwing, etc.). Hier wordt ook nog actief op gestuurd in het onderzoek, want de partners kunnen mogelijk een keuze maken uit meerdere casestudies (bijvoorbeeld in een grote stad als Amsterdam zijn meerdere projecten in de planning die als casestudie kunnen dienen). Een belangrijk aspect van casestudie-onderzoek is dat het ontwerpproces meerdere malen wordt doorlopen, waardoor duidelijk wordt wat wel en niet werkt.

 

In de casestudies worden meerdere concrete inrichtingsontwerpen gemaakt op de “standaard” manier en op een meer klimaatbestendige manier (ontwerpend onderzoek). De verschillen worden geanalyseerd met diverse instrumenten (zie 4. en 5.) en vergeleken. De diverse casestudies worden ook met elkaar vergeleken om tot generieke kennis en toepassingen te komen. Er zal ook vergelijkend onderzoek worden uitgevoerd naar warmere steden in het buitenland. Hoe gaat men daar om met hittestress? Hoe wordt de stad ingericht? Is dit anders dan in Nederland? Enkele steden in het buitenland zullen ook worden bezocht door onderzoekers en professionals.

 

Diverse computer simulaties zullen worden uitgevoerd in dit RAAK-project om het vergelijkend onderzoek te faciliteren. Er zullen geen nieuwe computermodellen worden ontwikkeld in het RAAK-project. Er wordt aangesloten bij lopend onderzoek of gebruik gemaakt van al bestaande instrumenten. Gedacht moet worden aan bijvoorbeeld HDSM (hittestress en droogtestressmodel in ontwikkeling in Valorius onderzoeksproject met TNO, Deltares en TUDelft), Blue Green Dream en TEEB-stad.

 

In het nationale onderzoeksprogramma Klimaat-voor-ruimte wordt dit jaar o.a. een MKBA-instrument ontwikkeld voor klimaatadaptatie. Dit instrument willen we doorontwikkelen tot een instrument dat specifiek gericht is op de klimaatbestendige stad. Hiermee kunnen de professionals de urgentie duiden om de stad klimaatbestendig in te richten. De maatschappelijke kosten en baten van de diverse ontworpen maatregelen zullen ook worden bepaald. De resultaten worden gebruikt in het vergelijkend en ontwerpend onderzoek.

 

Metingen aan de hitte in de stad zijn waardevol om enerzijds inzicht te verkrijgen en urgentie te duiden. De onderzoekers zullen in nauwe samenwerking met studenten metingen uitvoeren in het stedelijk gebied naar de opwarming in de stad en het effect van maatregelen. Op basis van modelresultaten (GIS berekeningen en satellietbeelden) worden locaties geselecteerd waar nauwkeurige temperatuursmetingen en overige klimaatologische parameters (windrichting, snelheid, luchtvochtigheid, zonnestraling, etc.) zullen plaatsvinden. Hiervoor zullen minimaal 10 locaties worden geselecteerd in nauw overleg met de actoren (gemeente, waterschap en provincie alsmede gebruikers zoals bewoners of ondernemers). De metingen worden gebruikt om modellen te verifiëren en de doelmatigheid en kosteneffectiviteit van eventuele maatregelen te rechtvaardigen.

 

Hittestress meting Amsterdam
Hittestress meting Amsterdam
Hittestress meting Amsterdam
Hittestress meting Amsterdam
Hittestress meting Amsterdam
Gepubliceerd door  Kenniscentrum Techniek 9 juli 2015

Voor hetzelfde geld klimaatbestendig

Duurzaam waterbeheer en het voorkomen van hittestress voor een acceptabele prijs? Lees de publicatie ‘Voor hetzelfde geld klimaatbestendig’ om te ontdekken hoe u zorgt voor een klimaatbestendige stad, zonder dat dit duurder is dan een traditionele stedelijke herinrichting.

SBRCurnet -