Hogeschool van Amsterdam

Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding

Onderzoek naar de lees- en schrijfontwikkeling van vmbo-leerlingen

Project

Lees- en schrijfvaardigheid zijn van groot belang voor de schoolcarrière van leerlingen in het voortgezet onderwijs en hun latere arbeidsmarktpositie: leerlingen die moeite hebben met lezen en schrijven lopen een verhoogd risico op een vertraagde schoolloopbaan en voortijdige uitval, en op problemen bij het vinden van een baan.

Er is in Nederland, maar ook internationaal veel zorg over lees- en schrijfachterstanden van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Uit allerlei onderzoek (waaronder het zogenaamde PISA-onderzoek) blijkt dat er een grote groep risicoleerlingen is die ver achterblijft in lees- en schrijfvaardigheid. In Nederland bevinden deze leerlingen zich vooral in de basis- en kaderberoepsgerichte leerwegen van het vmbo.

Opvallend is dat er met name grote achterstanden zijn in steden met een hoge graad van meertaligheid.

Hoewel het probleem duidelijk is, weten we nog relatief weinig over de precieze oorzaken. Tegen die achtergrond is het SALSA-project opgezet (Studie naar de Achtergronden van Lees- en Schrijfontwikkeling bij Adolescenten) In dit project wordt onderzocht welke factoren de sterkste invloed hebben op de lees- en schrijfontwikkeling van vmbo-leerlingen. In 4 dieptestudies wordt nagegaan hoe de samenhang is tussen:

Tussen 2007 en 2010 zijn ongeveer 60 leerlingen van negen vmbo-scholen in de Randstad gevolgd in hun ontwikkeling. Op basis van deze dieptestudies worden voorspellingen gedaan over de belangrijkste determinanten van geletterdheid, die vervolgens (in 2010) bij een grote groep leerlingen zijn getoetst.

 

Het SALSA-project wordt gefinancierd door de Programmaraad voor Onderwijs Onderzoek (PROO) van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).

Zusterprojecten van SALSA worden uitgevoerd in Toronto en Genève , waarbij gelijksoortige groepen leerlingen in een meertalige context onderzocht worden.

Publicaties

Van Steensel, R., Van Gelderen, A., Van Kruistum, C., De Milliano, I., Trapman, M., & Oostdam, R. (in druk). Hoe moeilijk is goed lezen en schrijven voor vmbo´ers?; Inzichten uit onderzoek. In J. van der Waals en M. van Schaik (Eds.) Het vmbo werkt.

Steensel, R., R. Oostdam, & A. van Gelderen (in press) Assessing reading comprehension in adolescent low achievers: subskills identification and task specificity. Language Testing.

Van Steensel, R., Oostdam, R., & van Gelderen, A. (2012). Affirming and undermining motivations of adolescent struggling readers and their relationships with reading achievement. Symposium paper for the Conference of the Society for the Scientific Study of Reading (SSSR), Montreal, Canada, July 11-14. (See conference abstracts on http://www.triplesr.org/conference/Conf-Abstracts.php ).

Van Steensel, R., Van Gelderen, A., Van Kruistum, C., De Milliano, I., Trapman, M., & Oostdam, R. (submitted). Hoe moeilijk is goed lezen en schrijven voor vmbo´ers?; Inzichten uit onderzoek. In J. van der Waals en M. van Schaik (Eds.) Het vmbo werkt.

Steensel, R., M. Trapman, A. van Gelderen, J. Hulstijn, & R. Oostdam (2011) Components of struggling writers' proficiency; A comparison of adolescent monolingual and bilingual students. Paper in the symposium Complementary perspectives on literacy development among culturally diverse, at-risk adolescents in two cities. In program book of the American Association for Applied Linguistics (AAAL), Chicago, United States, March 26-29, p. 49.

Gelderen, A. van, Trapman, M., Steensel, R. van, Hulstijn, H., & Oostdam, R. (2010). Linguistic and cognitive predictors of at-risk students' writing proficiency. Paper presented at the SIG-Writing Conference 2010, September 8 to 10, University of Education, Heidelberg, Germany. In Program and Abstracts of the SIG Writing 2010 , p. 184.

Steensel, R. van, Oostdam, R.J., & Gelderen, A. van (2010). Tekstbegrip van vmbo-leerlingen: Identificatie van deelvaardigheden en impact van taakeffecten. Symposiumpaper gepresenteerd op de Onderwijs Research Dagen, 23-25 juni, 2010, Enschede, Universiteit Twente. In: Programmaboek ORD 2010. [Pp. 27] Enschede: Universiteit Twente.

Steensel, R., Gelderen, A. van, Oostdam, R., & Trapman, M. (2009). A new test for measuring text comprehension skills of at-risk adolescents: preliminary results of a validation study. In A. Backus, M. Keijzer, I. Vedder & B. Weltens (Eds.), Articles of Applied Linguistics. [Pp. 339-347] Delft: Eburon.

Van Steensel, R., Oostdam, R., Van Gelderen, A., & Trapman, M. (2009). Assessing the reading and writing proficiency of at-risk adolescents in multilingual context. Paper gepresenteerd op de 13 th Biennal Conference for Research on Learning and Instruction, Amsterdam, August 25-29. In: Fostering Communities of Learners, Programme Book. [Pp. 330] Amsterdam: UvA/VU.

Van Steensel, R., Oostdam, R., Van Gelderen, A., & Trapman, M. (2009). Assessing the reading and writing proficiency of at-risk adolescents in multilingual context. Paper gepresenteerd op de European Conference on Reading, 2009, Braga, Portugal. In: Programme and abstracts 16th European Conference on Reading . [Pp. 300] Braga: Portuguese Association for Literacy.

Steensel, R., Gelderen, A. van, Oostdam, R., & Trapman, M. (2009). Achtergrond, opzet en resultaten van een leestoets voor vmbo-leerlingen. Paper gepresenteerd op de zesde Anéla-conferentie, 27-29 mei, Rolduc, Kerkrade. In: Programmaboek zesde Anéla-conferentie [Pp. 42].

Gelderen, A. van, Hulstijn, J., Leseman, P. Oostdam, R., & Sleegers, P. (2008). Literacy development of at-risk adolescents in multilingual contexts: A tale of three cities. Paper PROO-symposium AERA-conferentie, 24-28 maart, New York, USA. In Research on schools, neigborhoods and communities: Toward civic responsibility [Pp. 217].

Oostdam, R., Gelderen, A. van, & Steensel, R. (2008). Instruments for measuring literacy development of at-risk adolescents. Paper PROO-symposium AERA-conferentie, 24-28 maart, New York, USA. In Research on schools, neigborhoods and communities: Toward civic responsibility [Pp. 217].

Van Steensel, R., Oostdam, R., & Van Gelderen, A. (2008). Wat heeft Bokito met vmbo-leerlingen te maken? Lezing voor de Anela studiedag, 18 april, Leiden.

Gepubliceerd door  Centre for Applied Research in Education 31 maart 2015