Hogeschool van Amsterdam

Japanse delegatie doet inspiratie op bij master Pedagogiek

15 nov 2017 10:33 | Faculteit Onderwijs en Opvoeding

Nederlandse kinderen zijn de gelukkigste van de wereld. Zo blijkt uit onderzoek. Leerlingen in Nederland halen bovengemiddelde studieresultaten. Daarnaast heeft het Nederlandse onderwijssysteem een goede balans tussen gelijke kansen en excellentie.

Over dat Nederlandse onderwijssysteem is dit jaar dan ook het boek ‘The Dutch way in Education’ verschenen.

Reden genoeg voor een groep Japanse personen uit de politiek, het bedrijfsleven en onderwijs om begin november een bezoek aan Nederland te brengen. Ze maakten de studiereis om ideeën op te doen over onderwijsvernieuwingen in Japan.

“Ze hebben allemaal het idee dat Japan niet zo door kan gaan met zijn huidige onderwijssysteem, waar men alleen op kennis gericht is, “ legt Kana Nakamoto uit, programmamaker van en vertaler tijdens de studiereis, “Coaching kennen ze niet, de les wordt directief en klassikaal gegeven volgens vaste landelijke methodes. De kinderen worden alleen op cognitief niveau gemeten en gerangschikt. Ze worden niet uitgedaagd om te denken, autonoom te zijn, en te durven. Dit verschijnsel zie je ook in het bedrijfsleven. Bijna niemand voelt zich daarom gelukkig in Japan, want je hebt geen autonomie in je leven.”

De studiereis bracht de groep naar Nederland en naar Denemarken. In Nederland bezochten ze onder andere een basisschool in Nijverdal waar ze gebruik maken van het innovatieve onderwijsmodel VierKeerWijzer en een Vrije school in Zutphen, waar onderwijs is ingericht op basis van de theorie van Steiner. Ook de master Pedagogiek stond op het programma, en dan met name de specialisatie Leren en Innoveren. Volgens Nakamoto geeft deze specialisatie een goed idee van de toekomst van het onderwijs.

Context

Marco Snoek, Berber Langelaan en Niek Peereboom hadden een programma voorbereid voor de bezoekers in de vorm van een presentatie over de opleiding en een college over veranderkunde.

Marco Snoek, lector Leren en Innoveren, bood hen de context van de opleiding en ging in vogelvlucht langs de belangrijkste ontwikkelingen: van schoolbesturen die in de jaren 80 invloed probeerden uit te oefenen op de kwaliteit van het onderwijs, waardoor docenten het idee kregen dat hen iets werd opgelegd, naar meer ruimte voor docenten om hun eigen professionele kwaliteiten te gebruiken om onderwijsvernieuwing te ontwikkelen. Deze ontwikkeling, waarbij van leraren verwacht wordt dat ze onderwijs innoveren, vraagt ook leiderschapskwaliteiten van leraren. Daarvoor is de master Pedagogiek ontwikkeld. 

Helikopterview

Berber Langelaan, coördinator van de master Pedagogiek, legde vervolgens uit hoe de opleiding is opgebouwd en Niek Peereboom, tweedejaarsstudent aan de opleiding en leerkracht op een basisschool, vulde dit aan met zijn praktijkervaring.  

Het doel van de opleiding is om leraren gereedschappen te geven om het onderwijs in de school te verbeteren. Niek zegt hierover: “Wat ik een positief punt vind aan de opleiding is de helikopterview die ik ervan krijg. Ik krijg een beter inzicht in complexe processen: waarom gaat iets zoals het gaat en waarom lukt de ene methode wel of niet?”  

Onderzoek

Onderzoek vormt een belangrijk onderdeel binnen de opleiding. Hierbij gaat het vooral om het onderzoekmatig leren denken, zoals kritisch nadenken en kunnen reflecteren.

“Tijdens de opleiding leer je dat je ‘evidence based’ te werk moet gaan,“ zegt Niek hierover, “Dat je niet alleen in de waan van de dag dingen doet, maar ook kijkt waarom iets wel of niet werkt. Zo onderzoeken we leerproblemen of het mislukken van veranderingen.”

Geen tentamens

De opleiding master Pedagogiek toetst kennis niet met tentamens, maar studenten krijgen grote praktijkopdrachten, zoals het maken van een veranderplan of een onderwijskundig ontwerp. Deze opdrachten voeren ze uit in hun eigen onderwijspraktijk, zodat ze meteen een koppeling leggen tussen theorie en praktijk. Berber Langelaan: “zowel studenten als scholen hebben baat bij deze aanpak en het leren wordt betekenisvol.”

“Daar waar ik voorheen iets toepaste omdat het goed uitpakte, begrijp ik nu vanuit de theorie waarom dat goed werkt,” vult Niek aan. “Dit zorgt er ook voor dat ik beter naar collega’s kan onderbouwen waarom iets werkt. Zo wordt het meer dan alleen ‘Nieks manier’.“

Verandering en innovatie

De nadruk binnen de opleiding ligt erg op verandering en innovatie. Hierbij gaat het er niet alleen om hoe je iets in het onderwijs verandert, maar ook hoe je een team meekrijgt en omgaat met weerstand.

Niek: “Op dit moment zijn we op school bezig met een grote verandering. Hierbij kan ik dan input geven en theorie uit het vak Veranderkunde meenemen. Ik vind het een leuke rol om collega’s te inspireren, te coachen en te begeleiden.”

Internationaal

Bezig zijn met innovaties betekent dat je op de hoogte moet zijn van de trends in het onderwijs. Daarom gaan studenten op studiereis naar Estland of Zwitserland en kijken ze hoe ze daar hun onderwijs organiseren.

Studenten uit Estland en Zwitserland komen ook weer op bezoek in Nederland. “Studenten uit Estland komen graag naar ons land,” vertelt Niek, “ze willen weten wat ons geheim is; waarom Nederlandse kinderen gelukkig zijn en ook goed scoren.”

Vragen

In een korte vragenronde stelden de gasten vooral vragen over het leren van kinderen, bijvoorbeeld wat voor baat leerlingen hebben bij deze innovatieve methodes. Niek: “het is vooral belangrijk dat je als leerkracht de grotere processen gaat zien en dat je leert dat het niet zozeer gaat om het overbrengen van kennis in een les. Van oudsher werd dit gezien als het doel van onderwijs, maar het gaat er meer om hoe je ze bepaalde vaardigheden aanleert. Het is dus niet belangrijk of een antwoord goed of fout is, maar dat leerlingen de leerstof begrijpen. Als leerkracht begeleid je een leerling bij het komen tot een antwoord. Ik word steeds meer een coach van leerlingen.” 

Teamontwikkeling

“De Japanse gasten waren onder de indruk van hun bezoek,” vertelt Kana Nakamoto naderhand, “Ze vonden het bijzonder dat de Nederlandse lerarenopleiding nu meer focust op de teamontwikkeling, na een periode van nog meer professionalisering van individu. Hopelijk blijft de nieuwe focus op teamontwikkeling niet alleen in theorie, maar gaat het ook leven op school, en later in de maatschappij.”