Hogeschool van Amsterdam

Coaching moet oudere leraren behouden voor onderwijs

25 sep 2017 08:10 | Faculteit Onderwijs en Opvoeding

Ontevreden oudere leraren in het voortgezet onderwijs (vo) stoppen regelmatig met lesgeven voordat zij de pensioenleeftijd hebben bereikt. In haar proefschrift 'Stay or Leave? Veteran teachers' relationships with students and job satisfaction' pleit promovenda Ietje Veldman voor specifieke coaching voor deze groep om hen daarmee te behouden voor het onderwijs. Ietje Veldman, in het dagelijks leven Decaan van de Faculteit Onderwijs en Opvoeding aan de Hogeschool van Amsterdam, promoveert aanstaande woensdag aan de Universiteit Leiden.

Niet alle leraren in het vo slagen erin om tot aan het einde van hun carrière tevreden te blijven met hun werk. Ontevreden oudere leraren stoppen regelmatig voordat zij de pensioenleeftijd hebben bereikt. Overbelasting, lage status van het beroep, verstorend gedag van leerlingen en een slechte relatie met leerlingen zijn veelgenoemde oorzaken voor de afnemende arbeidstevredenheid van oudere leraren.

Lerarentekort

Dat is zonde, want Nederland kampt met een groot lerarentekort. Op basis van recente ramingen schat het ministerie van OCW dat het tekort in 2020 oploopt naar 800 fulltime banen. En als er niets aan wordt gedaan, loopt dit tekort in 2025 verder op naar 1200 vacatures. "Willen we ervaren leraren behouden voor het vak, dan moeten we investeren in coaching voor deze groep", zegt Veldman. In haar proefschrift onderzocht zij met name het verband tussen de arbeidstevredenheid van oudere leraren en de kwaliteit van hun relatie met leerlingen.

"Uit mijn onderzoek blijkt onder meer dat tevreden leraren vaak intrinsieke factoren voor hun tevredenheid noemen, zoals een goede relatie met leerlingen, terwijl ontevreden oudere leraren vaak  externe factoren zoals werk- en administratielast noemen," licht Veldman toe. ‘Echter, een deel van de ontevreden leraren geeft aan dat ze de relatie met leerlingen niet kunnen vormgeven op de manier die ze eigenlijk willen."

Daarnaast blijkt uit het onderzoek van Veldman dat oudere leraren vaak slecht kunnen inschatten hoe hun relatie met de leerlingen is: in veel gevallen overschatten of onderschatten zij hun band met de kinderen. Hun inschattingen over die relatie komen in die gevallen niet overeen met de beoordelingen van de leerlingen zelf.

Coaching

Op basis van deze bevindingen stelt Veldman voor om de relatie leraar-leerling een belangrijk thema te laten zijn bij coaching van oudere leraren, óók bij oudere leraren die nog steeds tevreden zijn met hun werk. "In die coaching zou het verband tussen de leraar-leerling-relatie en werktevredenheid een belangrijke rol moeten spelen. Dat is niet alleen in het belang van de leraar zelf, maar ook van de leerling. Die heeft er immers baat bij als de docent de relatie met de klas goed kan inschatten," aldus de promovenda.

Momenteel gaat er in het publieke debat volgens Veldman nog onevenredig veel aandacht uit naar startende leraren. Hoe kunnen we hen voor het beroep behouden, is een veelgehoorde vraag? "Dat is natuurlijk belangrijk, maar slechts een deel van de oplossing voor het dreigende lerarentekort in het voortgezet onderwijs. Willen we ook in de toekomst over voldoende leerkrachten beschikken, dan zullen we ook de meer ervaren leraren langer voor het beroep moeten behouden."