Hogeschool van Amsterdam

"Leven voor de Like": hoe sociaal zijn sociale media?

31 okt 2017 00:00 | Afdeling Communicatie

Heeft de komst van internet ons gelukkiger gemaakt? Hierover discussieerden journalisten Mark Traa en Sanne Bloemink en docent en filosoof Miriam Rasch op 17 oktober 2017 bij FLOOR Collegecafé van de HvA.

Waren we gelukkiger vóórdat we elke paar minuten konden checken of we online geliket worden? Daarover kan Mark Traa (journalist, redacteur tijdschrift Quest) tijdens dit HvA-collegecafé bij uitstek iets zeggen. Traa vertelt hoe hij stuitte op een vergeten verleden: tijdens research in kranten uit de periode 1850-1945 werd zijn aandacht steeds getrokken door kleine liefdesoproepen. Hij raakte gefascineerd door een wereld van passie, verlangen en drama die de teksten van de advertenties doen vermoeden. Hij begon ze te verzamelen en plaatste ze op zijn Instagram-account Liefdevantoen; later publiceerde hij er vierhonderd in de bundel Steeds blijf ik u beminnen.

Philipiene. Ik ben zeer verdrietig.

Eerst chatten, of eerst checken?

Maar dan de paradox: Traa zelf ontmoette zijn vrouw in een online chatroom, waar zij eerst een tijdje chatten alvorens foto's uit te wisselen. Dagvoorzitter Luuk Heezen vraagt het publiek waar zij de voorkeur aan geven: eerst foto zien, daarna chatten (zoals op Tinder) of eerst contact leggen, chatten en daarna pas foto's uitwisselen. Een krappe meerderheid stemt op de tweede optie; toch verrassend aangezien de tribune voornamelijk gevuld is met studenten.

Geluksindustrie

Dan neemt Sanne Bloemink het woord, journalist en schrijver van het boek Happy Me, om te vertellen over haar zoektocht naar geluk anno 2017. Zij woonde lange tijd in New York waar ze zich - zonder aanwijsbare reden - steeds ongelukkiger ging voelen. Ze stopte met haar werk als bedrijfsjurist om zich vervolgens onder te dompelen in de New Yorkse geluksindustrie. Ze probeerde van alles uit: zelfhulpboeken, yoga en mindfulness, een "geluksdieet" en de Track Your Happiness app. Niets had het gewenste effect. Facebook werkte bovendien als stemmingsversterker: stralende foto's van haar vrienden op feestjes gaven haar het gevoel buitengesloten te zijn en versterkten haar gevoel van isolement. Ze zocht uiteindelijk haar heil in meer "live" contact met anderen, en ontdekte dat daar de sleutel ligt.

Scepsis

Hekkensluiter Miriam Rasch (onderzoeker bij de Hogeschool van Amsterdam en docent Filosofie en Media bij de opleiding Media, Informatie en Communicatie) is van de drie het meest sceptisch over de invloed van sociale media op ons welbevinden. Zij ziet Facebook als verdienmodel, niet ontwikkeld om mensen te verbinden maar om geld mee te verdienen (wat aardig lukt: Facebook oprichter Mark Zuckerberg's net worth was op 18 oktober jl. $ 73,1 miljard!). Wie een profiel aanmaakt op Facebook levert privacy in. Veel mensen beseffen dit, en toch houdt het bijna niemand tegen. Veiliger alternatieven zoals Ello en Signal worden nauwelijks gebruikt. 

Kortom: volgens deze experts maken sociale media ons niet gelukkiger. De aanwezige studenten hebben geboeid offline geluisterd, maar lijken minder doordrongen van de schaduwkanten van sociale media: de meerderheid zegt Facebook en Tinder te gebruiken, en is niet van plan dat op te geven. Je weet tenslotte maar nooit wie je tegenkomt in een chatroom....