Hogeschool van Amsterdam

Meer compost uit ondergronds wormenhotel door shredder studenten

Amsterdamse bodem kan compost-opbrengst goed gebruiken

14 mei 2017 10:19 | Afdeling Communicatie

Vier HvA-studenten hebben een shredder ontworpen, waarmee groente-, fruit- en tuinafval (GFT) gesnipperd aan wormen kan worden aangeboden. Het GFT-afval, afkomstig van buurtbewoners uit Amsterdam, wordt zo nog beter en sneller omgezet in compost. De shredder moet plaats krijgen in de eerste ondergrondse wormencontainer van Nederland. Deze staat in Amsterdam-Oost en is een initiatief van de Stichting Buurtcompost en de gemeente Amsterdam.


GFT-afval wordt in Amsterdam niet gescheiden van het restafval. Tegelijk bevat de Amsterdamse bodem weinig voedingsstoffen en is goede compost hard nodig. Sinds een paar jaar staan daarom in een aantal Amsterdamse wijken (bovengrondse) wormenhotels, waar buurtbewoners hun GFT-afval naartoe kunnen brengen. De wormen eten de schillen, theezakjes, koffieprut en andere plantaardige resten, en door hun gewoel en vertering ontstaat waardevolle compost.

Fatale temperaturen

Peter Jan Brouwer van Buurtcompost hield zich al langer bezig met wormenhotels, en merkte dat winterse temperaturen de wormen fataal werden. Wormen zijn erg gevoelig voor temperatuurschommelingen. Ook ligt de compostering bij kou nagenoeg stil (net als in een koelkast). De oplossing kwam plotseling tot Brouwer: het wormenhotel moet weer terug de grond in, waar wormen thuishoren.

In samenwerking met de gemeente Amsterdam is dit idee uitgevoerd. Sinds vorige zomer heeft de Van der Meylaan in Amsterdam-Oost de eerste ondergrondse wormencontainer van Nederland. Qua uiterlijk wijkt de compostcontainer niet veel af van de ‘gewone’ afvalcontainers op straat; de bewoner ziet de wormen niet zitten; die doen meters diep hun werk ongemerkt onder een afscheiding.

Zwart wit foto voor ondergronds wormenhotel, met links Peter Jan Brouwer links, boven vlnr studenten Sten Burgers  Lars van Riet, Max de Boer, Lars van Riet. Onder Andres Vreeken, Lars v Riet, Arie v Ziel

Links Peter Jan Brouwer. Boven vlnr studenten Sten Burgers, Max de Boer, Niels Peerdeman. Onder v.l.n.r. studenten Andres Vreeken (UvA) en Lars van Riet, Arie v Ziel (Buurtcompost)


Shredder

Op dit moment kunnen zo’n 200 huishoudens hun GFT-afval kwijt in de ondergrondse wormencontainer. Dit aantal kan groter worden als de omlooptijd versnelt (van GFT-afval naar compost). Brouwer klopte aan bij het HvA Innovatielab aan met het vraagstuk hier iets voor te ontwerpen. Vier techniekstudenten van de opleiding Engineering, Design & Innovation (ED&I) hebben de afgelopen maanden een shredder ontwikkeld voor in de container. Want als het voedsel gedoseerd en fijngemalen in de bak valt, kunnen wormen dit beter eten, verteren en erdoorheen woelen. Dit versnelt de compostering.

Avocadopitten kraken

De shredder van de studenten is sinds vorige week af. Het prototype is uitgerust met stevige stalen bladen die in elkaar grijpen, zodat ook harde pitten van bijvoorbeeld avocado’s vermalen kunnen worden en kartonnen eierdoosjes en zaagsel. De wormen moeten namelijk de juiste mix hebben van GFT zoals bloemstelen en restjes sla (groen voer), en stugge en droge resten als karton (bruin voer) die langzaam verteren en voor een goede verluchting zorgen van de compost.

De studenten gaan de shredder komende week testen voor de opdrachtgever. Als deze naar behoren functioneert, dan wil Brouwer ermee door en het apparaat in de toekomst ook aan andere wormenhotels toevoegen.

Meer studenten en onderzoekers betrokken

Aan het project van Buurtcompost werken meerdere studenten en onderzoekers van de hogeschool mee. Zo doen Toegepaste Psychologie-studenten onderzoek naar sociale binding in Amsterdamse buurten waar bewoners samen composteren met een wormenhotel.

Onderzoeker Kasper Lange ontwikkelt voor dit project een meetinstrument waarmee mensen zonder laboratoriumachtergrond eenvoudig de kwaliteit kunnen meten van de compost en het GFT-afval.
Lange is onderzoeker bij het door de HvA geleide onderzoeksproject ‘RE-ORGANISE’.  Hij brengt voor twee stadslandbouw-projecten in kaart hoe economische, sociale en ecologische waarde gecreëerd kan worden door kringlopen te sluiten. Wormencomposteerders worden hierbij gezien als een kansrijke oplossing.

Biologiestudent Andres Vreeken van de Universiteit van Amsterdam is ook nauw betrokken bij de ondergrondse wormencontainer. Hij onderzoekt voor zijn scriptie welk eten wel en niet goed is voor de wormenpopulatie.

Claire houdt tijgerwormen in haar handpalm

Foto: Claire Hornn

Wormencontainers hebben als voordeel dat de wormen geurloos composteren. De container hoeft maar twee keer per jaar geleegd te worden doordat het volume van de GFT-resten slinkt.

De huidige populatie wormen in de ondergrondse container maakt het goed. Brouwer, de studenten en Arie de Jonge van de gemeente Amsterdam hebben de container onlangs naar boven getakeld. De vier kilo aan wormen die vorige zomer de grond in is gegaan, hebben nakomelingen gekregen.
Een aantal zijn doodgegaan. Brouwer verwacht met de warmere temperaturen meer babywormen.

De compost ziet er goed uit, aldus Brouwer. Als rond de zomer de nieuwe shredder erop wordt geplaatst, zal de buurt naar verwachting nog meer compost kunnen oogsten.

Neem voor meer informatie contact op met Peter Jan Brouwer van Buurtcompost: p.j.brouwer@buurtcompost.nl

Neem voor meer informatie over RE-ORGANISE contact op met onderzoeker Kasper Lange: k.p.h.lange@hva.nl/ 06- 21 15 61 53.