Hogeschool van Amsterdam

Lectorale rede: het belang van onzeker weten

9 sep 2013 16:13 | Afdeling Communicatie

In de lectorale rede ‘Het belang van onzeker weten’, op 3 september 2013, ging Martin Stam in op de vraag hoe het sociaal werk in Nederland stormvast gemaakt kan worden voor de 21e eeuw.

Lange tijd leek het vanzelfsprekend dat Nederland een verzorgingsstaat was: de staat droeg zorg voor de uitvoering van sociale rechten en sociaal werk, waardoor de persoonlijke vrijheid van burgers werd vergroot. Maar de verzorgingsstaat staat ter discussie, en daarmee is ook sociaal werk geen vanzelfsprekendheid meer.

Partij kiezen voor zwakste en armste burgers

Martin Stam is HvA-lector Outreachend Werken: de werkwijze binnen het maatschappelijk werk waarbij hulpverleners zich bewegen in de leefwereld van de cliënt. De onderzoeksvragen waar hij zich mee bezighoudt hebben vooral betrekking op het vergroten van de kansen op herstel, sociale stijging en zelfredzaamheid van burgers in een kwetsbare positie. Dat zijn juist de burgers die vaak buiten beeld van reguliere hulp- en dienstverlening blijven. Outreachend werkers kiezen partij voor de zwakste en de armste burgers, voor wie de verzorgingsstaat in de eerste plaats bedoeld was. Juist zij blijven vaak verstoken van effectieve steun.

Van 'zorgen voor' naar 'zorgen dat'

In een boeiende verhandeling, verlevendigd met citaten van Tolstoj, Gandhi en Marie Muller-Lulofs (grondlegster van de eerste school voor maatschappelijk werk ter wereld, een verre rechtsvoorganger van de HvA), ging Stam in op thema's als de spanning tussen leef- en systeemwereld, de kracht van informele ontmoetingen en de mogelijkheden die crises en conflicten bieden. Hij betoogde dat een menselijker verzorgingsstaat mogelijk is, die meer effectieve steun, aanmoediging en oplossingen biedt dan de oude. Het sociale domein moet daartoe ruimte en tijd krijgen voor drie perspectiefwisselingen die Stam samenvat in het BOS-principe: Binnen-Onder-Samen. Het BOS-principe is een aanzet tot een succesvolle omslag van een 'zorgen voor'-samenleving naar een 'zorgen dat'-samenleving. Professionals in het sociaal werk moeten gaan denken en handelen vanuit andere, nieuwe kaders:

 

• van binnenuit, niet van buitenaf: vanuit de leef- en belevingswereld van de cliënt in plaats vanuit het aanbod van instanties; • van onderaf, niet van bovenaf: vertrekkend vanuit het 'onzeker weten' aan de keukentafel, in plaats van het 'zeker weten' aan de tekentafel; • samen in plaats van apart: professionals en burgers moeten elkaar meer opzoeken om zo te komen tot cocreatie.