Hogeschool van Amsterdam

Wonderzoete taal

Gepost op: 12 jun 2017 | Afdeling Communicatie

Onlangs reisden de decanen en College van Bestuur van de HvA af naar Gent om daar de koers van de hogeschool en de samenwerking met Europese partners te bespreken.

De hogescholen van Gent (HO Gent) en Amsterdam (HvA) hebben elkaar gevonden in U!REKA, een Europees samenwerkingsverband tussen zes hoger onderwijsinstellingen op het internationale vlak van onderwijs en onderzoek in een stedelijke context. Recent zijn decanen en College van Bestuur van de HvA afgereisd naar Gent om daar de koers van de hogeschool en de samenwerking met Europese partners te doordenken.

In een bijeenkomst van twee dagen is het HvA-beleid gespiegeld aan dat van onze Gentse collega's. Weg uit de dagelijkse hectiek, werd het mogelijk om door te vragen naar elkaars opvattingen en visies en te spreken over dilemma's die in alle lagen van de instellingen spelen. Eerder waren we met het HvA-bestuur al in Manchester, en ook de komende jaren bezoeken we regelmatig een buitenlandse partnerinstelling.

Cynisme

De HvA vergelijken met andere instellingen voor hoger onderwijs in Europa is louterend. Provincialisme, negativisme en soms zelfs plat cynisme domineren tot mijn spijt het Nederlandse onderwijsdebat. Eerlijk gezegd word ik zo nu en dan giftig van de manier waarop in 'parlementaire kringen' voorbij wordt gegaan aan het feit dat er in het onderwijs ongelofelijk hard wordt gewerkt en dat onze docenten echt verschil maken in het leven van onze studenten. Ik zie vooral onbegrip voor het gegeven dat onderwijsinstellingen geen stempelmachines zijn, maar mensen die met hart en ziel en met hoge kwaliteit de volgende generaties begeleiden naar de arbeidsmarkt. Door een Europese bril op te zetten wordt duidelijk hoe krachtig het Nederlandse hoger onderwijs is en hoe snel de vernieuwing gaat. En overigens ook hoezeer voortdurende politieke interventies vooral frustrerend werken.

Goesting

Op het eerste gezicht lijkt een gesprek met de Gentse collega's vreemd, omdat de hogescholen en het stelsel van hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen enorm van elkaar verschillen. De schaal is van een andere orde: het studentenaantal van de HvA ligt drie keer hoger dan dat van HO Gent en het aantal personeelsleden is twee keer zo hoog. Maar ook het stelsel van hoger onderwijs is wezenlijk anders: associatieverdragen met universiteiten en specifieke arrangementen voor het kunstenonderwijs kennen de hogescholen in Nederland niet. Hogescholen zijn in Nederland instellingen met een autonoom profiel en een autonome status.

En toch. Het bezoek aan Gent was voor alle deelnemers van grote waarde. Door de eigen keuzes voor verbinding tussen onderwijs en onderzoek met de grootstedelijke regio af te zetten tegen die van een partner ontstaat inzicht in de veronderstellingen die wij hanteren. De verhelderende vragen die in het gesprek over en weer worden gesteld, leidt tot zelfreflectie. En zien welke keuzes in Vlaanderen worden gemaakt, is voer voor oprechte verwondering over onvoorziene kansen die Europese samenwerking biedt. En als de taal het voertuig van het denken is, dan helpt het wonderzoete Vlaams in ieder geval de harde kantjes van de Amsterdamse stelligheid te slechten. Personeelsbeleid dat gericht moet zijn op versterking van de 'goesting' is rijker dan beleid dat 'duurzame inzetbaarheid' nastreeft.

Vergelijken

Onze collega's in Gent en die van de andere instellingen in U!REKA maken vergelijkbare keuzes als de HvA, maar dan wel gegeven de schaal en de mogelijkheden en grenzen die het nationale stelsel van hoger onderwijs biedt. We spraken over de rol die een instelling voor hoger onderwijs speelt in de regio en de manier waarop aan die rol vormgegeven kan worden; over het eigen karakter van beroepsopleidingen naast wetenschappelijke opleidingen door socialisatie aan het beroep een centrale plaats in het onderwijs te geven; over het belang van onderzoek voor het onderwijs en de voortdurende aandacht die de samenhang van deze twee kerntaken vraagt; en ook over de organisatieontwikkeling (vakgroepen of geen vakgroepen) en het personeelsbeleid dat daarbij hoort.

Dat vergelijkbare keuzes worden gemaakt is logisch voor wie accepteert dat we allemaal een Europees perspectief moeten hanteren. Heel simpel omdat er in Europa een interne markt is en daarmee van een arbeidsmarkt waarop onze studenten en alumni de internationale vergelijking moeten kunnen doorstaan. Zie hiertoe het indrukwekkende WRR rapport 'Naar een lerende Economie' uit 2013.

Internationalisering

Dit feit vraagt van een instelling als de HvA om zich te verhouden tot het hoger onderwijs in de rest van Europa en de rest van de wereld. De kwaliteit van onze opleidingen moet deugen in internationaal perspectief en dus wordt internationale accreditatie van die opleidingen steeds belangrijker. Dit is de reden waarom de hogeschool haar internationaliseringsbeleid opbouwt vanuit het idee van 'internationalisation at home': datgene wat studenten moeten kennen en kunnen om voorbereid te zijn om als professionals en burgers in een ge├»nternationaliseerde en cultureel diverse omgeving te kunnen werken en participeren. 'De ambitie hoort te zijn', aldus de Onderwijsraad in haar advies Internationaliseren met ambitie (2016), 'dat alle jongeren "internationaal competent" worden. Internationaal competent zijn in ori├źntatie, kennis, communiceren, reflecteren en samenwerken is nodig om effectief te functioneren in de hedendaagse maatschappij. Internationaal competent zijn maakt mensen kansrijker op de (inter)nationale arbeidsmarkt waarop de concurrentie toeneemt. Internationaal competent zijn is voor iedereen belangrijk, ongeacht opleidingsniveau of beroepskeuze.'

Lessen

Het bezoek aan Gent heeft ons zowel een scherper beeld van onze eigen uitdagingen opgeleverd als een verheldering van ons internationaliseringsbeleid. Onze verbinding met de regio Amsterdam is sterk, maar blijven we verbeteren. Het eigen profiel naast het aanbod van wetenschappelijke opleidingen scherpen we aan door nog meer het ondernemende en ontwerpende karakter van onze opleidingen duidelijk te maken. Dit alles in de context van een Europees perspectief door verdergaande internationalisering van en culturele diversiteit in onderwijsinhoud en curriculum. Vervolgens moet ieder vakgebied een eigen afweging maken over de vorm die 'internationalisation at home' voor hen heeft; dit zal voor bijvoorbeeld International Business iets anders zijn dan voor Social Work. Ten slotte moeten alle medewerkers, docenten zo goed als andere medewerkers van de HvA, zich vanuit hun vakgebied bewust zijn van en kunnen acteren in die geïnternationaliseerde en cultureel diverse omgeving.

Internationalisering is voor de HvA net als voor iedere andere instelling voor hoger onderwijs een gegeven. Dat gaat niet slechts om de vreemde, soms zoete taal of concrete ervaring in het 'Verweggistan'. Veeleer gaat het om de voorbereiding op het leven als professional en burger in een omgeving waarin grenzen relatief zijn. Internationalisering begint thuis, hoe leerzaam en inspirerend de reis naar Gent ook was en hoe warm we daar ook zijn ontvangen.

Blog van Huib

Huib de Jong
Auteur:

dhr.  H.M. de Jong (Huib)