Hogeschool van Amsterdam

'Wikken en Wegen': de weerbarstige weg naar studiesucces

Gepost op: 7 okt 2016 | Afdeling Communicatie

Gisteren presenteerde het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) het rapport ' Wikken en Wegen in het hoger onderwijs'. Daaruit blijkt dat het percentage Nederlandse hbo-studenten dat de studie binnen vijf jaar afrondt, daalt. Bij de HvA zijn we er in geslaagd om de dalende lijn om te buigen naar een stijgende.

Dat is niet eenvoudig, want juist in de Amsterdamse omgeving, waar de achtergrond en het voorbereidend onderwijs van nieuwe studenten zeer divers is, is studiesucces een zeer weerbarstig onderwerp. 

Trilemma

De Vereniging Hogescholen wees in een reactie op het rapport van het SCP terecht op het 'trilemma'  waar hogescholen zich voor geplaatst zien. Daarmee bedoelen ze de verhoging van het niveau (kwaliteit), de ruimte voor instroom en het studiesucces. Iedereen kan op z'n klompen aanvoelen dat er een flinke spanning bestaat tussen die drie grootheden.

Met open armen

Voor mij staan de toegankelijkheid en het eindniveau van het hoger onderwijs voorop. We verwelkomen iedereen die over de juiste kwalificaties beschikt met open armen en doen er alles aan om iedere student zo goed mogelijk te begeleiden naar het fel begeerde en waardevolle  startbewijs voor een mooie loopbaan: het diploma van de HvA. In de praktijk blijkt dat juist in Amsterdam, nog meer dan elders, de achtergrond, de vooropleiding van onze nieuwe studenten zeer divers is. En dat in een omgeving met een voor Nederland unieke intensiteit, behorend bij het karakter van de metropool. Er zijn dus geen vaste protocollen waarmee we onze studenten veilig van het begin naar het einde kunnen ' loodsen'. Hedendaags hoger onderwijs is maatwerk. Is een proces van wikken en wegen (inderdaad, de titel van het rapport van het SCP is goed gekozen), van trial and error. Dat ervaren onze studenten en onze docenten elke dag.

Aandacht voor alle fasen van opleiding

Het doet mij goed te constateren dat we bij de HvA de juiste weg gevonden lijken te hebben. Afgelopen jaar steeg het studiesucces. Het hoofdfaserendement, dat is het percentage studenten dat de hoofdfase binnen vier jaar afrondt, steeg van 55% naar 58%. Dat is een belangrijke indicatie dat onze aanpak vruchten afwerpt. Maar de getallen laten ook zien dat we er nog niet zijn. Er vallen nog veel te veel studenten af.

Onze aanpak richt zich op alle fasen van de studie: de studiekeuze, het eerste jaar, de hoofdfase en het afstuderen. Tijdens de studiekeuze en met de enige jaren geleden ingevoerde Studiekeuzecheck zorgen we dat de aankomende student weet waar hij aan begint en goed voorbereid van start gaat. In het eerste jaar leggen we de lat hoger en intensiveren we de begeleiding. We stimuleren studenten om meteen het beste uit zichzelf te halen. Zo komen ze beter beslagen ten ijs als ze aan de hoofdfase beginnen. Eenmaal daar aangekomen bieden we hen een helder, robuust en studeerbaar programma aan dat voor gemotiveerde studenten goed te volgen is. We kijken bijvoorbeeld goed naar de plaats van toetsen in het programma en de kwaliteit daarvan. Zijn het er niet te veel en niet te weinig? Komen ze niet allemaal tegelijk? Weerspiegelen ze stof en doel van de module? Eenmaal aangekomen in de fase van het afstuderen zorgen we dat studenten intensief begeleid worden, zodat de kans dat we ze uit het oog verliezen en mensen alsnog afhaken, afneemt.

Geen wondermiddelen

Onze aanpak van studiesucces bestaat dus uit een divers pakket van maatregelen. Wondermiddelen bestaan niet. Studiesucces is en blijft weerbarstig. Maar het is onze maatschappelijke taak om daar continu mee bezig te zijn en om er alles aan te doen om elke student te geven wat hij nodig heeft. En dat helpt, blijkt uit de huidige ontwikkelingen bij de HvA. Alle lof voor onze docenten dus, die in de context en de druk van de metropool iedere dag weer een grote prestatie leveren. Voor iemand die in het hbo werkt, geeft dat de grootst denkbare voldoening.                                                                           

Wie zich afvraagt hoe we het op andere vlakken doen, raad ik aan mijn volgende blog te lezen. Daarin ga ik in op de prestatieafspraken die we in 2012 maakten met het ministerie. Hoe staan we er ervoor anno 2016? 

Blog van Huib

Huib de Jong
Auteur:

dhr.  H.M. de Jong (Huib)