Hogeschool van Amsterdam

Hogeschool van en voor studenten

Gepost op: 9 mrt 2016 | Afdeling Communicatie

De term ‘student engagement’ waart door de Hogeschool van Amsterdam. Kortweg gaat het bij dit begrip om de investeringen die studenten en de instelling doen in de relatie met elkaar, met als doel de studenttevredenheid en het studiesucces te vergroten. Binnenkort zal ook onze jaarlijkse Onderwijsconferentie aan dit thema gewijd zijn.

Een mooi en belangrijk thema dat gaat over een veilige en aansprekende leeromgeving. Maar meer dan dat: het gaat om het opnieuw doordenken van de rol van de student in het hoger beroepsonderwijs. Mijn stelling is: als wij onze studenten opleiden voor een volwaardige rol in de beroepspraktijk ná de studie, dan komt hen een vergelijkbare positie ook toe in ons  onderwijs. Te vaak hoor ik nog twijfel over de mate van zelfstandigheid van onze studenten en dat de instelling daarom het onderwijs tot in alle facetten moet organiseren. Meedoen en aangesproken worden als professional (in opleiding) hoort bij de ontwikkeling van onze studenten. 'Engagement' wordt verondersteld. In dit blog ga ik vooral in op de rol die onze studenten spelen in de beroepspraktijk. Een volgende keer ga ik nader in op de rol die zij spelen in het onderwijs.

Voorbeeld

Laat ik beginnen met een voorbeeld van de kwaliteiten die onze studenten in de praktijk ten toon spreiden. Twee weken geleden werd de Students in Motion-projectweek afgesloten. Meer dan 2000 eerstejaarsstudenten van vijf verschillende opleidingen werkten samen en gingen in projectgroepen de stad in om te onderzoeken hoe de druk van toerisme op de binnenstad kan worden verlicht. Ze verdiepten zich in de buitenwijken van Amsterdam om de toeristische mogelijkheden van deze wijken te onderzoeken en voorstellen te doen om ze verder te ontwikkelen als toeristische trekpleister. De ideeën werden gepresenteerd aan een vakjury met daarin leden van Amsterdam Marketing, de Gemeente Amsterdam en FabCity.

Wethouder Eric van der Burg sprak na afloop van het project namens het Amsterdamse college enthousiaste woorden: ‘Ik zie hier een heleboel mooie ideeën bij elkaar, waar we zeker iets mee kunnen. Ik wil graag alle plannen op mijn bureau hebben, dan gaan we zeker kijken wat voor pareltjes er tussen zitten.' Hij krijgt het druk. De projectweek, gevolgd en gecoacht door 60 docenten, leverde 247 voorstellen van studenten, helder onderbouwd en klaar voor gebruik.

Glunderen

Als ik reacties als deze zie en de verhalen van en over de studenten hoor, dan zit ik te glunderen. Dit project is een van de voorbeelden van hoe studenten en docenten in de rijke leeromgeving van de stad Amsterdam tot op de laatste vezel gemotiveerd zijn om van het project iets moois van te maken.

Het is onderwijs zoals onderwijs behoort te zijn: het draait om het geven van terugkoppeling van docenten op prestaties van studenten en zichzelf. Een terugkoppeling in termen van de aanpak, datgene wat bereikt is in het licht van de uiteindelijke doelstelling en de noodzakelijke vervolgstappen om het einddoel te bereiken.

Het is onderwijs zoals beroepsonderwijs behoort te zijn: onderwijs waarin kennen en kunnen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn in het perspectief van een bepaald beroep (van verpleegkundige tot leraar en van ingenieur tot sociaal werker). Het gaat om het aanleren van vakmanschap om dat beroep goed te kunnen uitoefenen, de houding ook om steeds beter te worden in een beroep, waarbij “ first, all skills, even the most abstract, begin as bodily practices; second, technical understanding develops through the powers of imagination” (Richard Sennett, The Craftsman, London: Penguin, 2009).

Het is onderwijs zoals hoger beroepsonderwijs behoort te zijn: bij het uitvoeren van een taak een heldere probleemdefinitie formuleren, het zorg dragen voor een systematische (valide en betrouwbare) analyse en het zorgvuldig en gefundeerd ontwerpen in samenspraak met de gebruiker. Ontwerpen gaat hierbij gepaard met systematische reflectie die hoort bij de ontwikkeling als 'reflective practitioner' of evidence based werkend vakman.

Professionals in de praktijk

Het project Students in Motion staat niet op zichzelf. Een project als Vitamine, dat ouderen in de stad tot bewegen stimuleert, of de Knowledge Mile, waarin de creatieve industrie van big data wordt voorzien, en nog vele projecten meer hanteren hetzelfde uitgangspunt. Al deze voorbeelden combineren de rijke Amsterdamse leeromgeving, de oriëntatie op het beroep in een multidisciplinaire context, de onderzoekende houding en de optimale motivatie en uitdaging voor iedere student. Als de term ‘student engagement’ gaat om de investeringen die studenten en de instelling doen in de relatie met elkaar, dan zien we hier schoolvoorbeelden. En wel schoolvoorbeelden waarin ook de beroepspraktijk vol betrokken is.

Wat zeggen deze voorbeelden over de positie van de student in het hoger beroepsonderwijs? De studenten krijgen in de projecten (ondanks alle randvoorwaarden en vangnetten) en in hun stages en afstudeertrajecten een grote verantwoordelijkheid toegedeeld. Ze gaan de praktijk in en moeten zich daar als professionals staande weten te houden, hooguit met een beperkt vangnet. Als dat voor die beroepspraktijk een verantwoorde aanpak is, dan geldt hetzelfde voor de praktijken binnen de hogeschool. Niets aan twijfel over zelfstandigheid of de noodzaak om verantwoordelijkheden over te nemen. Studenten zijn volwaardige gesprekspartners bij de vormgeving van hun eigen onderwijsproces en worden geacht daarvoor ook medeverantwoordelijkheid te nemen en te krijgen. Wie hiervoor stimulansen vanuit wetgeving als de wet versterking bestuurskracht voor nodig heeft, miskent naar mijn overtuiging de essentie van het hoger beroepsonderwijs. 

Blog van Huib

Huib de Jong
Auteur:

dhr.  H.M. de Jong (Huib)