Hogeschool van Amsterdam

Centre for Applied Research on Business and Economics

Promotieonderzoek: De ‘cultuuromslag’ bestaat niet

17 dec 2018 00:00 | AKMI

Een cultuuromslag binnen een grote organisatie bestaat niet. Ook na een crisis, vaak het vertrekpunt voor een reorganisatie, duurt het meerdere jaren voordat er gesproken kan worden van een duurzame cultuurverandering. We moeten af van de gedachte dat managers als ‘captains of culture’ in staat zijn een cultuurverandering te regisseren. Managers die dat wél nastreven lopen het risico binnen hun organisatie veel invloed te verliezen.

Deze conclusies werden getrokken in een grootschalig promotieonderzoek dat Wouter Smit 21 december verdedigt bij de Erasmus Universiteit. In dit onderzoek werd een Amsterdamse gemeenteorganisatie vier jaar lang gevolgd. Aan de hand van ruim 380 cultuurinterviews met medewerkers en leidinggevenden werden de veranderingen in de cultuur in kaart gebracht. Daartoe werd jaarlijks een ‘cultuurfoto’ gemaakt, bestaande uit een overzicht van de belangrijkste kernwaarden en van de machtsrelaties binnen de organisatie. Daarnaast werd de context waarin de organisatie zich bevond zorgvuldig gedocumenteerd.

Tijdens de onderzoeksperiode was er sprake van twee transformaties; een fusie die werd opgevolgd door een ingrijpende reorganisatie. In deze periode was veel culturele dynamiek zichtbaar. Toch kon niet gesproken worden over een duurzame cultuurverandering: het waren slechts ‘tijdelijke’ cultuurdynamieken die ontstonden als gevolg van ingrijpende gebeurtenissen in de omgeving en de opgave waar de organisatie op dat moment voor stond.

Twee kenmerken van cultuur maken dat een ‘omslag’ niet mogelijk is. Een organisatiecultuur is robuust en gericht op zelfbehoud. Het ter discussie stellen van de cultuur betekent het ter discussie stellen van de organisatie an sich. Daarnaast is de organisatiecultuur complex en moet het worden beschouwd als een evenwicht van diverse patronen van onder andere waarden, assumpties, overtuigingen, ideeën, beelden, machtsrelaties en gedragingen. Dit evenwicht zorgt voor een gedeelde identiteit die de leden niet zonder slag of stoot opgeven.

In plaats van het shapen van de cultuur kunnen managers zich beter richten op het versterken van de verandercapaciteit binnen de cultuur. Deze capaciteit stelt de cultuur in staat een verandering van omgeving te verdragen en daarmee het voortbestaan van de groep veilig te stellen. Managers kunnen de verandercapaciteit versterken door aandacht te hebben voor kernwaarden en gedragingen die de gemeenschappelijkheid binnen de organisatie benadrukken, zoals samenwerken, kennis delen en gezamenlijk leren. Dit leidt niet tot een cultuuromslag maar vormt de basis voor een langdurig gezamenlijk leerproces en daarmee voor een duurzame cultuurverandering.

Hier tref je de presentatie  en samenvatting.

De promovendus

Wouter Smit (1981) is werkzaam als onderzoeker en hoofddocent ‘gedrag en organisatie’ aan de Hogeschool van Amsterdam.

De promotor

Promotor prof. dr. Bram Steijn is professor human resource management in de publieke sector aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Promotie

Rotterdam, 21 december 2019 om 9.30

 

Contactgegevens Wouter w.smit@hva.nl