Hogeschool van Amsterdam

HvA Bibliotheek

'Verhoogd databewustzijn in de HBO-wereld'

Interview met Ingeborg Verheul

23 mei 2017 16:58 | HvA Bibliotheek

Ingeborg Verheul werkt sinds september 2015 bij SURFsara met als opdracht om een landelijk coördinatiepunt voor onderzoeksdatamanagement (RDM) op te zetten en in goede banen te leiden. Dat coördinatiepunt staat inmiddels op de rails: het LCRDM.

“Bibliotheken zijn de laatste jaren veel actiever geworden op het gebied van onderzoeksdata. Bij veel universiteiten zijn het de bibliotheken die het voortouw nemen bij onderzoeksondersteuning, het ontzorgen van de onderzoekers. Ik denk dat dat komt doordat bibliotheekmensen de vraag van de onderzoekers van dichtbij kennen. Ze zijn ook goed in het erbij betrekken van IT- of juridische afdelingen.
Ook in de HBO-wereld is sprake van een verhoogd databewustzijn, aangejaagd door het Nationaal Plan Open Science.”

Waarom is het dit coördinatiepunt niet bij de VSNU ondergebracht?

“Het oorspronkelijke idee kwam via het College van Bestuur van de Radboud Universiteit bij de VSNU. Zij hebben SURF gevraagd om dit op te pakken. SURF, de ICT organisatie voor hoger onderwijs en onderzoek, was al van plan om zo’n platform in te richten voor haar leden. Het LCRDM is uiteindelijk bij SURFsara ondergebracht, een dochtermaatschappij van SURF. Sara was het oude rekencentrum van de UvA en de VU en beheert ook een groot archief voor opslag van onderzoeksdata.”

Hoe functioneert de community nu?

"Er zijn werkgroepen van elk zo’n 15 mensen, zowel onderzoeksondersteuners, IT-ers en beleidsmensen. Bijvoorbeeld een werkgroep Faciliteiten en datainfrastructuur, een werkgroep Bewustwording en een juridische werkgroep. Ik waak ervoor dat dit niet alleen maar praatclubjes zijn, want daarvan zijn er al zo veel. Elke groep heeft een echte werkagenda en levert zaken op, bijvoorbeeld een beslisboom bij het opslaan van privacygevoelige data. Waarom zou elke instelling dat zelf opnieuw moeten bedenken?
In de werkgroepen zitten naast medewerkers van universiteiten ook mensen uit de HBO’s, de KNAW- en NWO-instituten en de universitair medische centra. Er is een direct lijntje met het samenwerkingsverband van universiteitsbibliotheken en organisaties op het gebied van data-opslag.
Onderzoekers zelf zitten er niet in, maar we gaan wel zorgen voor afstemming met de verschillende onderzoekscommunities in Nederland.
Ook vanuit faculteiten, ICTS, de Bibliotheek UvA/HvA en Innovation Exchange Amsterdam doen mensen mee in de werkgroepen. Voor iedereen is dit iets wat naast het gewone werk gebeurt, vaak vanuit een idealistische grondhouding. Mensen brengen hun eigen expertise in en nemen nieuwe expertise mee terug naar hun instelling."
Voor de uitwisseling van informatie en documenten heeft het coördinatiepunt een wiki en kennisplatform.

Waarom is landelijke samenwerking belangrijk?

"De wensen van faculteiten verschillen. Dus er is landelijk beleid nodig. Onderzoekers weten dat onderzoeksdatamanagement belangrijk is, want bij elke financieringsaanvraag komen er ook vragen langs over het datamanagementplan, maar ze ervaren het vaak als ballast. Door de samenwerking ontdek je collega’s in het land met waardevolle initiatieven die net een stapje verder zijn, of een andere invalshoek hebben. Veel initiatieven bevatten ieder delen van het antwoord.
Er zal een moment komen dat het coördinatiepunt niet meer nodig is. Ik hoop dat research datamanagement over een paar jaar onderdeel is van het normale proces aan een universiteit of hogeschool."

Heb je zelf wel eens onderzoek gedaan? Hoe heb je toen zelf je data gemanaged?

"Mijn scriptie  - ik heb Nederlands gestudeerd aan de Vrije Universiteit en boekwetenschap aan de UvA - en ook de bijbehorende data heb ik in de jaren ’90 opgeslagen op een floppy disk. Die informatie heb ik nooit op een ander medium overgezet. Daar heb ik van geleerd… In 2003 deed ik bij de Koninklijke Bibliotheek een onderzoek naar digitale duurzaamheid. Sindsdien sla ik mijn eigen data op meerdere plaatsen veilig op en nog steeds check ik regelmatig of ze nog leesbaar zijn met gangbare software.
En in mijn werk als hoofd collecties bij Atria, wat vroeger het IIAV heette, had ik vaak met oral history te maken, bijvoorbeeld interviews met slachtoffers van seksueel misbruik. Bij opslag en toegankelijkheid van de interviews in digitale vorm moest anonimiteit beslist worden gegarandeerd en daarvoor waren richtlijnen nodig."

De UvA en HvA gaan aan de slag met figshare voor RDM.

Ja, ze zijn de eerste instelling in Nederland die dat doen, spannend! Figshare is makkelijk in het gebruik en elke Instelling kan het helemaal customizen. En de kennis hierover komt ook beschikbaar voor andere instellingen."

Hoe zag je afgelopen werkweek eruit?

"Ik ben altijd veel onderweg. Deze week heb ik bijvoorbeeld bij TNO kennisgemaakt met iemand die werkt aan onderzoeksdatabeleid, samen met de voorzitter van de juridische werkgroep. En ik was bij het Ministerie van OCW naar aanleiding van het Nationaal Plan Open Science. Het ging over hergebruik van data en over een betere waardering van  datagebruik in onderzoeksevaluatiesystemen."

Wie zou er last van hebben als het coördinatiepunt niet zou bestaan?

"Instellingen zouden moeilijker grip krijgen op hoe ze het proces van reproduceerbaarheid van onderzoek goed kunnen implementeren. Het zou ook lastiger worden om de noodzaak van research data management en landelijk beleid op dit gebied duidelijk te maken."

Hoe zie je je overstap van de erfgoed- naar de datasector?

"Elk collectie-item in een erfgoedinstelling is in potentie ook onderzoeksdata. In mijn ogen liggen de sectoren al dicht bij elkaar Het is mijn ideaal om de wereld van musea en bibliotheken dichterbij die van de wetenschap te brengen. Ze kennen elkaar nog niet goed genoeg."

Welke boodschap heb je voor medewerkers van UvA en HvA?

"Aan onderzoekers zou ik willen meegeven: Wees niet bang om te zeggen dat je hulp nodig hebt bij RDM en wacht niet te lang met vragen. Je hoeft als onderzoeker niet alles te weten. En aan de ondersteuners: stap vooral af op IT- en beleidsmensen."

Interview: Alice Doek

 - Toelichting -

Aan werkgroepen van het landelijk coördinatiepunt RDM nemen onder andere deel:

  • Renze Brandsma (Bibliotheek UvA/HvA, werkgroep Faciliteiten & datainfrastructuur)
  • Marion Leenen (IXA, werkgroep Juridische aspecten & zeggenschap)
  • Joyce Nijkamp (ICTS, werkgroep Faciliteiten & datainfrastructuur)
  • Jeroen Roodhart (FEIOG, werkgroep Faciliteiten & datainfrastructuur)
  • Mariëtte van Selm (Bibliotheek UvA/HvA, werkgroep Ondersteuning & Advies)
  • Saskia Woutersen-Windhouwer (Bibliotheek UvA/HvA, werkgroep Juridische aspecten & zeggenschap)