Hogeschool van Amsterdam

HvA Bibliotheek

AuteursrechtInformatiePunt

voor docenten

Als docent ben je afwisselend maker en (her)gebruiker van informatie. Je hebt te maken met specifieke regels die horen bij instellingen in het hoger onderwijs. Hieronder lees je wat jouw rechten zijn en hoe je die van anderen respecteert.

Auteursrecht vouwkaart

Algemeen

Als docent ben je afwisselend maker en (her)gebruiker van informatie. Je hebt te maken met specifieke regels die horen bij instellingen in het hoger onderwijs. Op de website van SURF en van de Federatie Auteursrechtbelangen vind je veel informatie over dit onderwerp.

Er zijn Richtlijnen Auteursrecht voor docenten van de HvA. In de vouwkaart Auteursrecht voor docenten staat een samenvatting van die richtlijnen. De gedrukte vouwkaart is aan de balie van de bibliotheeklocaties af te halen.

In het Stroomdiagram vind je de verschillende mogelijkheden om materiaal beschikbaar te stellen aan studenten

Licentielijst

De HvA Licentielijst vermeldt alle tijdschriften waarop de HvA Bibliotheek een licentie heeft en laat zien of hieruit wel of niet artikelen of hoofdstukken binnen readers of MijnHvA mogen worden opgenomen.

Materiaal ter ondersteuning van het onderwijs

De Auteurswet bepaalt dat ten behoeve van het onderwijs gedeelten van een werk gebruikt mogen worden zonder dat eerst toestemming nodig is van de auteursrechthebbende.

Het gaat hier om korte overnames:

  • uit niet-literaire boeken maximaal 10.000 woorden, maar niet meer dan een derde van het boek;
  • uit tijdschriften, dagbladen of andere periodieken maximaal 8.000 woorden, maar niet meer dan een derde van de betreffende aflevering;
  • uit literaire geschriften maximaal 2.500 woorden, of maximaal 100 regels poëzie, maar niet meer dan een tiende van het werk; 
  • foto’s, illustraties, grafieken, tabellen en schema’s tellen voor 200 woorden en je mag er hiervan maximaal 25 overnemen uit dezelfde publicatie;
  • uit bladmuziek:
    - een liedtekst: maximaal één couplet en één refrein;
    - notenschrift: maximaal vijf notenbalken met een maximum van 20% van het originele werk.

(Digitale) kopieën van deze korte overnames mogen in een digitale leeromgeving worden geplaatst, of worden verspreid onder de studenten die voor het onderwijs ingeschreven staan. Daarbij geldt de plicht van duidelijke bronvermelding.

Voor langere overnames moet vooraf toestemming worden gevraagd aan de auteursrecht­hebbende. Dat geldt ook als het gaat om werk van collega's of van jezelf, wanneer je publicatie uitgegeven is en je de rechten hebt overgedragen.

Stichting PRO regelt de betaling aan de auteursrechthebbenden. Je meldt de opname van een lange overname via de webportal van PRO. Gebruik het relatienummer en wachtwoord van jouw faculteit. Neem hierover zo nodig contact op met de Bibliotheek.

Auteursrecht op eigen publicaties

Het auteursrecht op publicaties van HvA-docenten berust bij de HvA (zie cao-HBO, artikel E-7), tenzij daar andere afspraken over gemaakt zijn.

Linken naar informatie op het web

Je mag zonder toestemming linken naar auteursrechtelijk beschermde werken die voor iedereen toegankelijk zijn en die legaal gepubliceerd zijn. Je mag deze werken ook zonder toestemming embedden, zolang je de oorspronkelijke weergave van het werk niet verandert. Het is niet verplicht om een bronvermelding bij de link neer te zetten, maar uiteraard is het wel netjes om dit te doen. Bovendien kunnen studenten de bron dan ook achterhalen als de link niet meer werkt.

Linken naar informatie in HvA-databanken

Linken naar artikelen in HvA-databanken heeft de voorkeur boven downloaden en plaatsen op MijnHvA. Het verschilt per databank welke link je daarvoor moet gebruiken. In dit overzicht vind je hoe je in je eigen artikel/onderwijsmateriaal permanent kunt linken naar artikelen in de verschillende databanken.

Readers en Auteursrecht

In de handleiding 'Hoe maak ik een reader?' staan alle stappen die je moet nemen om readers beschikbaar te stellen via leverancier/distributeur Canon. Vanuit de handleiding kun je meteen door naar de uploadformulieren voor readers in de Canon Webshop. Er is er een formulier voor nieuwe of gewijzigde readers en een formulier voor bestaande readers die niet gewijzigd zijn.

Hulp nodig? Neem contact op met de Bibliotheek of met de  readercoördinator van je faculteit.

Bij het samenstellen van readers is het essentieel dat de auteursrechten goed geregeld zijn.

Het kan soms lastig zijn om goede en betrouwbare informatie te vinden die je in je reader kunt opnemen. De informatiespecialist van de Bibliotheek helpt je hier graag bij. 

Zie ook de Vuistregels voor het samenstellen van readers van SURF.

Geluid- en beeldmateriaal

Geluid- en beeldmateriaal vallen ook onder het auteursrecht.
Voor het afspelen van het werk van anderen in de les heb je geen toestemming nodig. Het gebruikte materiaal moet wel relevant zijn voor je onderwijs en het moet dienen als aanvulling op je onderwijs en niet als vervanging van je les.

Je mag delen van audiovisueel materiaal van anderen plaatsen op een digitale leeromgeving. De voorwaarden zijn:

  • het moet dienen ter ondersteuning van het onderwijs, dus niet alleen maar ter versiering;
  • de omvang van het citaat moet gerelateerd zijn aan het doel dat je ermee nastreeft; in de praktijk komt dit bij audio(visuele) werken neer op korte fragmenten.
  • het werk waaruit geciteerd wordt is rechtmatig openbaar gemaakt;
  • er moet een bronvermelding bij staan;
  • je mag geen wijzigingen aanbrengen in het te citeren fragment.

Wil je een compleet audiovisueel werk op de digitale leeromgeving plaatsen, dan moet je daarvoor toestemming hebben van de rechthebbende en een vergoeding betalen. Zie ook de paragraaf Auteursrechthebbende direct benaderen voor toestemming op deze pagina.

Zie de Vuistregels voor het gebruik van beeld en geluid van SURF voor de globale regels. Ga voor specifieke onderwerpen naar Veelgestelde vragen over (her)gebruik van beeld en geluid.

Rechtenvrije afbeeldingen

Zie het antwoord op Hoe vind ik...? onder Afbeeldingen.

De SURF-pagina Vuistregels voor het vinden van werken met een licentie voor hergebruik noemt meer mogelijkheden om rechtenvrij materiaal te vinden.

Webcolleges

Voor informatie over webcolleges en auteursrecht kun je terecht bij SURF. Bekijk de verrijkte kennisclips over uitgebreide onderwerpen als het hergebruik van bronnen en het beschikbaar stellen van webcolleges. De HvA-webcolleges zijn beschikbaar via de site Webcolleges HvA. Deze webcolleges mogen vrij gebruikt worden in het onderwijs.

Scripties

Het auteursrecht van een scriptie of afstudeerverslag berust bij de student. Wil je dit anders regelen, dan moet je dat met de student overleggen. Er vindt ook controle van scripties op plagiaat plaats. De HvA heeft regels en gebruiken op het gebied van plagiaat.

Auteursrechthebbende direct benaderen voor toestemming  

Soms kun je geen toestemming via Stichting PRO krijgen voor hergebruik van een bepaald werk, maar moet je de auteursrechthebbende direct benaderen. Dit geldt onder andere voor audiovisueel materiaal en voor boeken die uit de handel zijn.

Je kunt gebruik maken van de volgende voorbeeldbrieven en reminders (versturen na ca. 2 weken):

Als je toestemming krijgt:

Als de uitgever laat weten dat het boek inderdaad uit de handel is en hij toestemming voor hergebruik verleent, dan moet je het boek alsnog aanmelden via de webportal van Stichting PRO. Gebruik het relatienummer en wachtwoord van jouw faculteit. Voor hergebruik van een boek dat uit de handel is geldt een gereduceerd tarief.

AuteursrechtInformatiePunt (AIP)

Deze pagina is onderdeel van het AuteursrechtInformatiePunt van de HvA. Daarin staan ook antwoorden op allerlei vragen van studenten en onderzoekers.

Gepubliceerd door  HvA Bibliotheek 8 november 2017