Hogeschool van Amsterdam

Amsterdams Kenniscentrum voor Maatschappelijke Innovatie

Wijkontwikkeling stadsdelen Amsterdam geëvalueerd

16 dec 2014 11:23 | AKMI

In de zomer van 2012 heeft de gemeente Amsterdam de HvA gevraagd om de pilot Bewonersgestuurde Wijkontwikkeling te monitoren en evalueren. Deze pilot is uitgevoerd in drie stadsdelen: West, Noord en Nieuw West en heeft geresulteerd in meedere bewonersinitiatieven en startende buurtbedrijven. Bewoners werken met elkaar samen in een flexibel netwerk, de wijkcommunity.

Professionals en bewoners doorlopen in de pilot een traject om bewonersgestuurde wijkontwikkeling te stimuleren op sociaal en economisch gebied. Doel is om bewoners te leren hoe zij in een onderneming grootschalige en complexe projecten kunnen runnen. 

Bewonersinitiatieven en buurtbedrijven

In West heeft de pilot geleid tot 9 bewonersinitiatieven en startende buurtbedrijven, die elkaar waar nodig vinden. In Noord heeft het geresulteerd in 9 bewonersinitiatieven en 8 buurtbedrijven die zijn verbonden met elkaar in een flexibel netwerk: de wijkcommunity. Zij ruilen diensten en ondersteunen elkaar waar nodig. Een aantal ondernemers en initiatiefnemers hebben zich verenigd in de Coöperatieve Vereniging Samen Krachtig Plan Van Gool. De coöperatie beheert, programmeert en exploiteert een buurtcentrum in de wijk: Het Breedhuis. In Nieuw-West zijn er 8 bewonersinitiatieven en startende bedrijven geteld. Daarnaast verkennen de bewoners welke vorm ze willen ontwikkelen om als collectief in de toekomst sterk te kunnen staan.

Wijkontwikkeling van onderop

In de pilot Bewonersgestuurde Wijkontwikkeling wordt geëxperimenteerd met nieuwe vormen van werken, waarin wijkontwikkeling van onderop centraal staat, zowel door sterke als minder sterke bewoners. Er is een leeromgeving gecreëerd, waarin collectief en in stappen wordt gewerkt aan de ontwikkeling van het zelforganiserend vermogen. Vooraf is een bepaalde fasering vastgesteld. Na het informeren en werven van een eerste groep bewoners is er een kaart van de buurt (sterkte-zwakte analyse) gemaakt. Dit was de eerste stap bij het ontwikkelen van plannen, activiteiten en zelfs sociaal-economische bedrijfjes in en voor de buurt. Door middel van training, intervisie en coaching is dit verder uitgewerkt. Ten slotte is er gewerkt aan verankering en verduurzaming, waarin professionals een steeds minder prominente rol in zullen nemen. Binnen deze fasering is ieder pilotgebied vrij een werkwijze te kiezen voor de uitvoering, passend bij de wijk.

­Cultuurverandering nodig

Vooraf werd duidelijk dat het een lastig traject zou worden. De beleidsmatige benadering en de weerbarstige praktijk schuren met groepsvorming en collectiviteit. Van bewoners wordt verwacht dat ze meer zelf aan het stuur komen te staan en van professionals dat zij een meer faciliterende houding aannemen. Dit vraagt om een cultuurverandering. Na ruim twee jaar onderzoek (metingen, interviews en participerende observatie) wordt duidelijk dat er na een proces van conflict en samenwerking, wantrouwen en vertrouwen, vallen en opstaan wel degelijk resultaat zichtbaar is. Bewoners hebben een meer ondernemende houding gekregen. Ze hebben zich ontwikkeld op het gebied van organisatiebewustzijn en ondernemerschap. Dit zie je terug in startende bedrijven, bewondersinitiatieven, communityvorming (soms zelf met juridische vorm en verdienmodel) en het beheren van een eigen buurthuis.

Bijdragen aan leerproces

De hogeschool heeft een bijdrage kunnen leveren aan het leerproces van bewoners en professionals door middel van rapportages, mini-conferenties, presentaties en reflectieve gesprekken. De onderzoekers hebben lessen geformuleerd en vraagstukken en dilemma’s geschetst. Omdat duidelijk is geworden dat er andere competenties van professionals worden verwacht, heeft het lectoraat Management van Cultuurverandering in samenwerking met de opleidingen Bestuurskunde en Culturele en Maatschappelijke Vorming in het voorjaar van 2014 een Teaching Case ontwikkeld en uitgevoerd. Ook gaat het lectoraat masterclasses ontwikkelen, passend bij de behoeften van het werkveld.

Meer informatie

Neem voor meer informatie over het project contact op met Stephanie Verdoolaege, s.verdoolaege@hva.nl

Download publicatie

Verdoolaege, S, P. van Viet, M. Wildeboer en A. Straathof (2014). Onderzoek Pilot Bewonersgestuurde Wijkontwikkeling. Monitoring en Evaluatie. Eindrapportage december 2014. Uitgave: Hogeschool van Amsterdam.