Hogeschool van Amsterdam

Amsterdams Kenniscentrum voor Maatschappelijke Innovatie

Bewoners in transitie

Blog door Stephanie Verdoolaege
Gepost op: 1 mrt 2014 | AKMI

Veel grote steden zijn op wijkniveau aan het experimenteren met nieuwe manieren van werken, waarbij er gebiedsgericht en in een netwerk van partijen wordt gezocht naar een nieuwe werkelijkheid. Een werkelijkheid waarin de overheid ook een grote rol ziet weggelegd voor de bewoners van deze wijken.

Wijkaanpak

Er worden projecten gestart om bewoners zelf meer aan het stuur te  krijgen en er poppen verscheidene uitwerkingen hiervan op. Trusts, communities en andere  collectieven zijn de meest gebruikte zelfstandig naamwoorden als het gaat over de nieuwe vormen  van wijkaanpak.

In deze nieuwe ontwikkeling is een 180 graden cultuurtransitie vereist. Een cultuurtransitie waarin  bewoners een andere mindset (waarden en overtuigingen) en ander gedrag zullen vertonen in een  arena/netwerk van instituties, formele en informele verbanden en al bestaande initiatieven. Zij staan  zelf aan het stuur, in plaats van de overheid. De overheid en ook andere maatschappelijk  organisaties, krijgen slechts een faciliterende rol. Er zal een nieuwe wijkcultuur ontstaan met nieuwe  rollen voor iedereen, waarin de bewoners zelf de regie hebben over hun wijk.

Het klinkt als een ideaal plaatje, waarin de stad zichzelf organiseert. In de praktijk werkt het echter  minder sprookjesachtig. Het is een proces waar bewoners en professionals door heen moeten met  elkaar, bestaande uit twee fases: bewustwording en uitvoering.

Bewustwording

Gezien de mentaliteit zullen bewoners een andere mindset moeten krijgen. Een mindset waarin zij  beseffen en uitdragen dat ze zelf aan het stuur staan en samen met buurtbewoners meer  verantwoordelijkheid dragen voor de wijk. De overheid treedt langzaam terug en zal minder voor  bewoners betekenen. Op wijkniveau wil men voorkomen dat kansarmere wijken in de verloedering  terechtkomen als de overheid minder investeert.

Verschillende onderzoekers wijzen er echter op dat  bewoners zich niet zomaar binden, al helemaal niet aan iets wat nog niet bestaat en waar ze zelf de  ontwikkelaar van zouden moeten zijn. Intrinsieke motivatie van bewoners is een vereiste wil de  samenleving meer leunen op deze bewoners. Voor wijkprofessionals, zoals buurtcoördinatoren van  de gemeente, welzijnswerkers, zorgprofessionals, bewonersvertegenwoordigers en huismeesters  betekent dit dat ze moeten durven loslaten en bewoners het vertrouwen moeten geven dat ze iets  kunnen ontplooien. Ze hebben experimenteerruimte nodig binnen hun eigen takenpakket om hier  verder invulling aan te kunnen geven. Dit vraagt om flexibiliteit van de organisaties waarin deze  professionals werken.

Uitvoering

Deze cultuurtransitie vraagt om andere vaardigheden en competenties van bewoners en  professionals. Bewoners zullen vaardigheden moeten bezitten om met elkaar te kunnen  samenwerken, om conflicten te beslechten en om activiteiten en initiatieven te organiseren. Het gaat  hier om sociaal-economische, maar ook cognitieve en organisatorische vaardigheden. Voor  professionals geldt dat ze op zoek moeten naar wat hun faciliterende rol eigenlijk inhoudt. Hoe  kunnen ze de bewoners zo goed mogelijk ondersteunen zonder zelf de regie over te nemen?  Coachings- en trainingsvaardigheden zijn hierbij nieuwe vaardigheden. Daarnaast zullen ze in staat moeten zijn verbindingen te leggen met andere organisaties. Het is een zoekproces naar best  practices in combinatie met best persons.

Deze twee fasen vinden plaats in een bepaalde arena. De wijk kent een bepaalde historie aan  bewonersinitiatieven en aan gevestigde instituties. Daarnaast ontstaan er nieuwe  verantwoordelijkheidsvraagstukken als bewoners aan het stuur staan en is men zoekende naar het  creëren van zoveel mogelijk ruimte voor bewoners door regelvrije zones te zoeken. Van organisaties  vraagt het flexibiliteit, investeringsuren om te experimenten en het sluiten van samenwerkingen met  andere partijen.

Het klinkt als een ingewikkeld proces. En dat is het ook. Een cultuurtransitie ontstaat niet zomaar, dat  kost vaak jaren. Hoe kunnen we er voor zorgen dat de puzzelstukjes in elkaar vallen? Daarover zal  mijn volgende blog gaan. 

Cultuurverandering

Stephanie Verdoolaege
Auteur:

mw.  S.J. Verdoolaege (Stephanie) MSc