Hogeschool van Amsterdam

Kenniscentrum Achieve

SENSOR MONITORING - Promotieonderzoek

Measure and support daily functioning for independently living older people

Project

Margriet Pol is als docent en onderzoeker werkzaam binnen de opleiding ergotherapie van de HVA. In 2011 is zij gestart met haar promotieonderzoek naar de toepassing van sensormonitoring voor het monitoren en ondersteunen van het dagelijks functioneren van zelfstandig wonende ouderen.

sensoren_voor_zelfstandigheid-dhr_leenders-2

Bij sensormonitoring wordt er in het huis van de oudere een draadloos sensornetwerk in de woning geplaatst. Dit sensornetwerk bestaat uit een basiskastje en een combinatie van 16 sensoren die in de verschillende ruimtes in huis worden geplaatst, zoals bewegingssensoren die registreren of er beweging is in een bepaalde ruimte. De sensorinformatie worden via een computer verwerkt van waaruit informatie over het dagelijks functioneren gegenereerd kan worden, zoals hoeveel iemand beweegt door huis, hoe lang iemand over bepaalde activiteiten doet, de volgorde van activiteiten die iemand uitvoert, de loopsnelheid etc. Door de toepassing van sensormonitoring is het mogelijk om 24 uur per dag en gedurende een langere periode objectief informatie te krijgen over het dagelijks functioneren van ouderen. Met deze informatie kunnen interventies worden ingezet door zorgprofessionals om het dagelijks functioneren van zelfstandig wonende ouderen te ondersteunen. In het promotieonderzoek wordt de toepassing en effectiviteit van sensormonitoring onderzocht.

In het onderzoek wordt vanuit het lectoraat ergotherapie samengewerkt met de afdeling ouderengeneeskunde van het AMC, de afdeling informatica van FDMCI van de HVA en de UVA en de bij het onderzoek betrokken ouderen.

Interview met Magriet Pol

Een oog dat waakt over je gezondheid, vierentwintig uur per dag, zonder dat je privacy in het geding komt. De 65-plussers die promovendus Margriet Pol voor haar onderzoek volgt, ervaren momenteel hoe dat is. De tijdelijke sensoren in hun woningen registreren hoe vaak en hoe lang ze in de keuken, wc of slaapkamer zijn. De activiteiten van de bewoner verschaffen zinvolle informatie over hoe het met iemands dagelijks functioneren staat. Doel? Zorgverleners kunnen eerder inspringen als het slechter gaat. Uitdaging? Anderen overtuigen van het nut van zorgtechnologie.

Het sensorsysteem registreert beweging. Wat kun je daar uit afleiden?
“Ikzelf uit de ruwe data niet zoveel, maar dat komt omdat er eerst technici nodig zijn om daar algoritmen op los te laten. Dan blijkt bijvoorbeeld dat iemand in de loop van een aantal maanden steeds vaker naar het toilet gaat of minder tijd besteed aan eten maken. Dat kan wijzen op een gezondheidsprobleem. Ouderen gaan langzaam achteruit, dus een meting over een langere periode laat veranderingen zien. ‘Het gaat goed’, zegt menigeen bij de huisarts, omdat hij of zij zelf niet in de gaten heeft dat hij langer doet over aankleden, of over koken.”

Wanneer zou het gebruik van camera’s in plaats van sensoren iets toevoegen?
“Iemand 24 uur per dag filmen gaat echt te ver. Elke vorm van privacy verdwijnt. Wel vinden camera’s een toepassing bij ouderen met dementie. Na een melding floept een camera aan om te zien of de persoon die al een tijdje niet beneden is geweest misschien is gevallen. Uit interviews bleek dat de deelnemers aan de pilot het prettig vinden in de gaten gehouden te worden. Het geeft een gevoel van veiligheid.”

Pols onderzoek haakt in op de vergrijzingstrend, die vooral een negatieve bijklank heeft. Een zoektocht via Google levert veel hits over stijgende zorglasten op. In 2040 is ongeveer 26% van de bevolking ouder dan 65, tegenover 16% nu. Pols onderzoek is gericht op vroegtijdige interventie waardoor deze groep zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven wonen.

Uit onderzoek blijkt dat mensen zich steeds eenzamer voelen. Is het per se een groot goed dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen?
“Het klopt dat er een tendens van individualisme is. Dat zie je terug in woonkeuzes; mensen wonen vaker alleen. Maar tegenwoordig is het ook een grote wens van mensen dat ze de regie over hun eigen leven kunnen blijven voeren. Zorgtechnologie – zoals het sensorsysteem – ligt in die lijn.

Is zorgtechnologie geaccepteerd?
“Het toepassen van techniek in de zorg is een recente ontwikkeling. En onbekend maakt onbemind. Opvallend is dat de ouderen veel positiever staan tegenover de sensoren dan de zorgprofessionals. Hun bezwaren zijn het privacy-punt, maar ook de angst dat de techniek hun eigen werk overbodig maakt. Iets wat ik niet zo snel zie gebeuren. Zorgtechnologie heeft promotie nodig, en dat doe ik dan ook naast het onderzoek.”

In hoeverre is zorgtechnologie een onderdeel van de opleiding Ergotherapie?
“De opleiding biedt een multidisciplinaire minor Zorgtechnologie aan, die ik coördineer. In het kader van mijn onderzoek studeren sommigen af op een project over de sensoren. Een aantal maakte een promotiefilm over de sensoren en legden die voor aan mensen in het veld – huisartsen en verpleegkundigen – om hun mening vast te leggen. Zorgtechnologie wordt zo onmisbaar in de toekomst, dat het vak een onderdeel van het curriculum wordt.”

Je bent bezig met zorg en technologie. Met wie werk je daarvoor allemaal samen?

“De sensortechniek bestond al, maar krijgt pas een toepassing in de zorg door samenwerking tussen technici, ergotherapeuten en andere zorgprofessionals. Een ander aspect is: hoe maak je de resultaten begrijpelijk voor de mensen zelf? Het visualiseren daarvan is weer iets voor studenten van faculteit Media, Creatie en Informatie. Deze studie is bij uitstek multidisciplinair.” 

Voor meer informatie over de sohipstudie kunt u terecht op de website van het sohip-onderzoek:  www.sohipstudie.nl

Gepubliceerd door  Kenniscentrum Gezondheid 18 november 2016