Hogeschool van Amsterdam

Kenniscentrum Gezondheid - Achieve

Geen medicijnen, maar leefstijl als aanpak gewrichtsaandoeningen

Martin van der Esch benoemd tot bijzonder lector HvA en Reade

13 sep 2018 12:56 | Urban Vitality

Mensen hebben steeds vaker meerdere chronische ziekten naast elkaar; in Amsterdam geldt dat alleen al voor ruim 32 procent van de bevolking. Dat geldt ook voor gewrichtsaandoeningen, die vaak voorkomen in combinatie met hart- en vaatziekten. Het nieuwe lectoraat Gewrichtsaandoeningen van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) en Reade, het centrum voor revalidatiegeneeskunde en reumatologie in Amsterdam, gaat deze relatie onderzoeken, en kijkt hoe gewrichtsaandoeningen behandeld kunnen worden door leefstijl te beïnvloeden.

‘Als we écht winst willen behalen, dan moeten we leefstijl veranderen.’ Dat zegt Martin van der Esch, die deze maand is benoemd tot bijzonder lector Gewrichtsaandoeningen bij de HvA en Reade. Van der Esch buigt zich over de zorg aan patiënten met gewrichtsaandoeningen in samenspraak met een interprofessioneel team van studenten en onderzoekers van de HvA, Amsterdam UMC en Reade.
 
Bijna twee miljoen Nederlanders hebben een chronische gewrichtsaandoening, zoals artrose of reumatoïde artritis, en velen van hen hebben pijn en worden erdoor beperkt in hun dagelijks leven. Dat heeft ook sociaaleconomische gevolgen, zegt Martin van der Esch: “Deze mensen zijn vaker ziek, en verzuimen regelmatig van werk.”
 
Oudere man in scootmobiel met biertje in hand

Leefstijlrisico's hangen samen met gewrichtsaandoeningen

Aanpak tot nu toe: medicijnen

De behandeling van chronische gewrichtsaandoeningen bestaat tot nu toe vooral uit medicijnen (voor reumatoïde artritis; voor artrose zijn er geen effectieve medicijnen). Toch signaleren onderzoekers dat mensen ondanks medicijnen in functioneren achteruitgaan. Dat komt omdat ook leefstijlrisico’s en andere factoren samenhangen met gewrichtsaandoeningen, die niet met medicijnen verholpen worden. Zo zien artsen vaak de combinatie met een te hoog cholesterolgehalte, met cardiovasculaire aandoeningen of psychosociale problemen. Roken, weinig bewegen, obesitas en ongezond eten verergeren de ziektelast van gewrichtsaandoeningen.
 

Nieuwe aanpak: leefstijl

Hoe gewrichtsaandoeningen behandeld kunnen worden door leefstijl van patiënten te beïnvloeden, is nog onvoldoende onderzocht. Dit wordt daarom een belangrijke focus van het nieuwe lectoraat. De onderzoekers kijken onder meer naar de invloed van beweging en voeding, om patiënten beter te laten functioneren.
 
Mensen met artrose of reumatoïde artritis hebben daarnaast relatief vaker cardiovasculaire aandoeningen, zoals bloedvatvernauwing, de grootste risicofactor voor een hart- of herseninfarct. Ook deze relatie is nog onvoldoende onderzocht, dit wordt daarom een onderzoeksonderwerp van Van der Esch en zijn team van onderzoekers en studenten.
Een stratenmaker aan het werk op het Amstelveld

'Slijtage verkeerd woord'

Veelgehoord is dat mensen met gewrichtsaandoeningen vaak ook zwaardere beroepen hebben uitgeoefend, zoals stratenmakers. Van der Esch: ‘Zo simpel ligt dat niet. We zien dat juist mensen in deze beroepen vaak een ongezonde leefstijl erop nahouden, vaker obesitas hebben en naast hun werk niet actief zijn."

In Amsterdam zijn er dan een aantal groepen die minder bewegen dan ze zouden moeten, en die daardoor vaker last hebben van gewrichtsaandoeningen. Dat zijn onder meer ouderen, laagopgeleide mensen en vrouwen met migratieachtergrond. 
 
Het lectoraat richt zich daarom ook op psychosociale en gedragsmatige componenten, omdat die bij deze risicogroepen meespelen. Van der Esch: ‘Veel oudere mensen denken: ik heb slijtage, dus ik mag het gewricht niet belasten, want iets dat versleten is, breekt. Slijtage is daarom een verkeerd woord, want het zorgt ervoor dat mensen bewegen mijden. Ook zien we dat sommige groepen gezondheid zien als iets dat buiten henzelf ligt: zij hebben het beeld ‘je gaat naar een ziekenhuis, daar maken ze je beter.’ Terwijl de moderne gezondheidszorg ervan uitgaat dat mensen zelf regie hebben. Met deze complexiteit moeten we rekening houden in Amsterdam.”