Hogeschool van Amsterdam

Kenniscentrum Gezondheid - Achieve

Betaal en bewijs jezelf: dit is de boodschap aan vluchtelingen

HvA-onderzoeker Nadine Blankvoort op TEDx Maastricht

11 okt 2018 11:48 | Afdeling Communicatie

Een boete betalen, jezelf bewijzen en toetsen afleggen. Dat zijn de boodschappen die het meest worden uitgedragen in Nederlandse folders en brochures voor vluchtelingen. Dat constateert Nadine Blankvoort, docent-onderzoeker Ergotherapie aan de HvA en Universiteit Maastricht, die voor haar promotie-onderzoek het discours analyseert van deze bronnen. Vrijdag 12 oktober geeft zij een TED-talk over haar onderzoek op TEDxMaastricht.

Nadine Blankvoort analyseert onder meer brochures van de overheid, boeken van inburgeringsprogramma’s, inburgeringstoetsen en de overheidswebsite over inburgering zoals Nieuw in Nederland als eerste fase in haar promotieonderzoek. Uit de eerste analyse van de bronnen kan zij al een aantal dingen afleiden aan de hand van discoursanalyse.

Boete

De onderliggende boodschap die Blankvoort tegenkwam bij haar onderzoek van tekstbronnen, komt neer op jezelf bewijzen bij het integreren, zonder hulp. Zo vond zij deze top drie van boodschappen terug: ‘een boete betalen’, ‘het ons bewijzen’ en ‘een toets afleggen’.

Het verbaast Blankvoort niet: “Vluchtelingen moeten zes taal- en inburgeringstoetsen halen binnen drie jaar, anders moeten zij 10.000 euro terugbetalen, plus rente. Inmiddels hangt deze boete ruim vijftig procent van de vluchtelingen in Nederland boven het hoofd.”

Dames graaien in bak met handschoenen tijdens Drie Dwaze Dagen in Bijenkorf

Tijd en geld: zaken die Nederlanders typeren, afgaand op de geanalyseerde info

Geld, tijd, punctualiteit

Blankvoort bekijkt ook het beeld dat in deze informatiebronnen van ‘de Nederlander’ wordt overgedragen. Wat ‘de Nederlander’ typeert, komt in het discours neer op: geld, tijd en zelfstandigheid. Het gaat hierbij nooit om expliciet taalgebruik, maar om terugkerende impliciete boodschappen, legt Blankvoort uit: “Het is alsof Nederlanders één groep mensen zijn die hetzelfde denken en doen. Dé Nederlander wordt in het discours neergezet als iemand die hard werkt, niets van de overheid nodig heeft, punctueel is en voor rust zorgt in de omgeving.”

Moslima met delftsblauw bedrukte hoofddoek houdt haring in de lucht

Het 'discours' dat Blankvoort analyseert wil zeggen het taalgebruik over integratie en de achterliggende ideeën

Canada: ‘ontmoet, ontdek, probeer’

Uit eerder onderzoek blijkt dat het huidige integratieprogramma in Nederland niet werkt en er plannen zijn om nieuwe programma’s te ontwikkelen. Blankvoort: ‘Als het te ver afstaat van wat mensen kunnen doen, dan moeten we de eisen en ook het discours nader bekijken.’

Blankvoort is van oorsprong Canadees, en zij heeft ook gekeken naar het discours voor vluchtelingen in informatiebronnen van de Canadese overheid. Dat is op het eerste gezicht totaal anders: in plaats van ‘betaal, bewijs en test’ gaat het daar om ‘ontmoet, ontdek en maak vrienden’. “Daarmee geef je een andere boodschap af; je laat zien dat het belangrijk is om andere mensen te ontmoeten, om je plek te vinden in de samenleving.”

 

Dat het huidige discours meer stress in het dagelijks leven van vluchtelingen veroorzaakt, vermoedt Blankvoort vanuit interviews en samenwerkingen die zij met vluchtelingen heeft. “Het discours zorgt ervoor dat bepaalde dingen top-of-mind zijn, en bepaalt zo ook je keuzes en mogelijkheden. Je gaat boodschappen internaliseren. Dat leidt tot gedachten als: wil ik hier wonen, dan moet ik zo snel mogelijk werken- naast alle toetsen en examens. Als ik dat niet doe, ben ik niet goed bezig met mijn integratie’.

Dagelijks leven

Nieuw aan de aanpak van Blankvoort is dan ook dat zij niet alleen het discours in informatiebronnen analyseert, maar ook onderzoekt wat dit daadwerkelijk betekent voor het dagelijks leven van vluchtelingen.

“Hoe voelen vluchtelingen zich als zij die dingen herhaaldelijk lezen en horen? Heb je meer stress in je dagelijks leven als je continu in je achterhoofd hebt dat zo zelfstandig mogelijk moet zijn, omdat je anders geen Nederlander kunt worden?” Het onderzoek naar het dagelijks leven van vluchtelingen wordt een van de volgende stappen in het promotie-onderzoek van Blankvoort.

Spiegel

Met haar onderzoek wil ze ook bereiken dat Nederlanders hiervan afweten: ‘Ik vraag me af of we ons in Nederland ervan bewust zijn hoe we nieuwkomers aanspreken. Het discours is eigenlijk ook een spiegel van wat we als maatschappij waarderen. Weten we welk beeld we van onszelf neerzetten, en willen we dit wel?”

Een voorbeeldpagina met foto's uit boek inburgering

Online in te zien lesboek inburgering

Nadine Blankvoort is 2017 gestart met haar promotie-onderzoek:

  • Tot nu toe analyseerde zij vijf brochures, twee boeken voor inburgeringsprogramma’s,  en twee overheidswebsites uitgebreid op tekstniveau aan de hand van de What’s the Problem Represented to Be?-methode van Carol Bacchi.
     
  • Als de analyse van tekstbronnen vanuit de overheid is afgerond, gaat zij ook het discours analyseren van burgerinitiatieven in Nederland, die veel met vrijwilligers werken. (waarschijnlijk gebruiken zij een ander discours).
     
  • Vervolgens gaat Blankvoort praktijksituaties onderzoeken bij zowel inburgeringscursussen als burgerinitiatieven. Wordt in gesprekken een ander beeld neergezet van integratie dan op papier?
     
  • Daarna wil Blankvoort het huidige discours samen met vluchtelingen analyseren, en kijken wat de invloed is op hun dagelijks leven.

Als laatste stap wil Blankvoort samen met een groep vluchtelingen, burgers en medewerkers van inburgeringscursussen alle resultaten doornemen om te kijken of een nieuw discours nodig is en ontwikkeld kan worden.

Vluchtelingen zijn een belangrijke doelgroep van het vakgebied Ergotherapie. Dat gaat namelijk over het dagelijks leven van mensen, en welke ondersteuning zij daarbij nodig hebben om te kunnen participeren.


 Blankvoort werkte de afgelopen maanden samen met een groep vluchtelingen aan hun visie op ergotherapie, voor een publicatie in het tijdschrift van de World Federation of Occupational Therapy deze maand, waarvan de vluchtelingen ook co-auteurs zijn.

De vluchtelingen hebben zelf ergotherapeuten geïnterviewd, hun eigen definitie van het beroep geschreven en advies gegeven over hoe zij de rol van ergotherapie met vluchtelingen zien. “Wat opviel: zij wilden geen fysieke ondersteuning of behandelingen, maar vooral: ga naast me staan, doe het niet voor mij, maar help mij mijn plek te vinden in deze samenleving.”